Tarixin ən dağıdıcı fırtınası: 1900-cü ilin Böyük Galveston Qasırğası necə dəyişdi?

Galveston faciəsi: 1900-cü ilin sentyabrında baş verən dəhşət

1900-cü il sentyabrın 8-də Texasın Galveston şəhəri tarixdə ən ölümcül təbii fəlakətlərdən biri olan Böyük Galveston Qasırğasının təsirinə məruz qaldı. Bir neçə gün əvvəl zəif tropik fırtına kimi başlayan hadisə sürətlə güclənərək 4-cü kateqoriyalı qasırğaya çevrildi və saatda 120 mil (təxminən 193 km/saat) sürətlə şəhərə çırpıldı.

İnsan itkisi və dağıntılar

38,000 nəfərlik əhalisi olan Galveston şəhəri tamamilə gözlənilməz şəkildə bu fəlakətlə üzləşdi. Qasırğa nəticəsində 6,000-dən 12,000-ə qədər insan həyatını itirdi, ən çox qəbul edilən rəqəm isə təxminən 8,000-dir. Təxminən 3,000 ev tamamilə dağıldı. Güclü küləklər və daşqınlar teleqraf rabitəsini kəsdi və şəhəri təcrid etdi.

Qasırğanın insan hekayələri

7 sentyabrda yerli meteoroloq İsaak Klayn (Isaac Cline) şəhərin mərkəzindəki ən hündür bina olan Levi binasında qırmızı bayraq qaldıraraq təhlükəni xəbər verdi. Lakin xəbərdarlıq vaxtında çatmadı və şəhər qorunmağa hazır deyildi. Qasırğa zamanı Klaynın həyat yoldaşı Kora Klayn da faciə qurbanlarından biri oldu.

Şahidlər qasırğanın səsini belə təsvir edirlər: “Pəncərələr və jalüzlər sındı, otaqlar minlərlə kiçik şeytanın qışqırığı və fit çalması kimi səslənirdi.” Bu dəhşətli anlar şəhər sakinlərinin yaddaşında dərin iz buraxdı.

Təhlükəsizlik tədbirləri və gələcək islahatlar

Bu faciədən sonra Galveston şəhəri 17 fut (təxminən 5,2 metr) hündürlüyündə dəniz divarı inşa etdi. 1915-ci ildə həmin divar sayəsində başqa bir qasırğa şəhərə az ziyan və cəmi səkkiz ölüm gətirdi. Böyük Galveston Qasırğası həm yerli, həm də milli səviyyədə islahatlara səbəb oldu. ABŞ Milli Hava Xidməti regional idarələrə xəbərdarlıq vermək səlahiyyəti verdi ki, belə fəlakətlərdə vaxtında tədbir görülə bilsin.

Tarixi yad etmək

1900-cü ilin qasırğasının xatirəsinə Galvestonda 100 illik yubileyində memorial ucaldılıb. Bu memorial faciəni unutmamaq və gələcək nəsillərə təhlükəsizliyin vacibliyini xatırlatmaq məqsədi daşıyır. Galveston sakinləri bu dəhşətli qasırğadan sonra həyatlarını yenidən qurmağa başladı, amma bu fəlakət şəhərin tarixində əbədi iz qoydu.