1919-cu ildə Bostonu silkələyən möhtəşəm molasses partlayışı nə idi?

Bostonun North Endində faciəvi molasses partlayışı

1919-cu ilin soyuq yanvar günlərindən birində Bostonun North Endində yerləşən molasses tankı qəflətən partladı. İçərisində 700,000 gallon (təxminən 2,650,000 litr) molasses olan tankın partlayışı 25 fut (təxminən 7.6 metr) hündürlüyündə və 35 mil/saat (təxminən 56 km/saat) sürətlə hərəkət edən yapışqan molasses dalğası yaratdı. Bu dalğa ətrafdakı binaları dağıtdı, elektrik xətlərini qopardı və küçələri yapışqan maye ilə doldurdu.

Keyfiyyətsiz tikinti və təhlükə xəbərdarlığı

Tankın inşası sürətlə və keyfiyyətsiz həyata keçirilmişdi. Bu işə məsul olan Arthur P. Jell mühəndis deyildi və tankın dayanıqlığını yoxlamaq üçün heç bir test aparmamışdı. Tankın çatları molassesin sızmasına səbəb olmuş, işçilər bu vəziyyətdən narahat olaraq təhlükə barədə xəbərdarlıq etmişdilər. İşçi Isaac Gonzalez narahatlıqlarını bildirərək istefa vermişdi.

İnsan itkisi və dağıntılar

Partlayış nəticəsində 21 nəfər həyatını itirdi, 150 nəfər isə müxtəlif dərəcələrdə yaralandı. Molasses dalğası küçələri tamamilə örtmüş, insanların qaçmasına imkan verməmişdi. Bir şahid hadisəni belə təsvir etmişdi: “Molasses, belədək idi, küçəni örtmüş, qalıqların ətrafında fırlandıqca qabarmışdı.”

Hüquqi mübarizə və nəticələr

Hadisədən sonra USIA şirkəti məsuliyyəti qəbul etməyərək sabotaj iddiası irəli sürdü. Lakin 119 iddia birləşdirilərək böyük sinif iddiası açıldı. Altı il davam edən məhkəmə prosesindən sonra USIA şirkəti məsul tutuldu. Molassesin təmizlənməsi çox çətin oldu; dəniz suyu istifadə edilərək yapışqan maye küçələrdən yuyuldu.

Dərslər və insan taleləri

Bu faciə Bostonun sənaye təhlükəsizliyi sahəsində ciddi dərslər verdi, keyfiyyətsiz tikinti və yoxlamaların fəlakətə səbəb ola biləcəyini göstərdi. Həmçinin, işçilərin təhlükəsizlik barədə səsləndirdiyi narahatlıqların qulaqardına vurulması ağır nəticələr doğurdu. Hadisə insan həyatının texniki standartlardan və məsuliyyətdən asılı olduğunu acı şəkildə xatırlatdı.