20 Ölkə İlk Dəfə Qlobal Süni İntellekt Nəzarəti Üçün Beynəlxalq Qurumu İstədi

Süni intellektin təhlükəsizliyi üçün yeni beynəlxalq çağırış

2026-cı il sentyabrın 21-də 20 ölkə süni intellektin (Sİ) təhlükəsizliyini təmin etmək məqsədilə beynəlxalq standartlar və nəzarət institutunun yaradılması üçün birgə bəyanat yayıb. Finlandiya prezidenti tərəfindən dərc olunan sənəddə süni intellekt sistemlərinin insan nəzarətində olması və təhlükəsizlik testlərindən keçməsi tələb olunur.

Bəyanatın əsas tələbləri və imzacı ölkələr

Bəyanatda süni intellektin beynəlxalq qanunlara uyğun inkişaf etdirilməsi, ümumi standartların yaradılması və müstəqil beynəlxalq institutun qurulması vurğulanır. Kanada baş naziri Mark Carney, Keniya prezidenti William Ruto, Niderlandın baş naziri Rob Jetten, Avstraliyanın baş naziri Anthony Albanese, Cənubi Afrika prezidenti Cyril Ramaphosa, Türkiyənin xarici işlər naziri Hakan Fidan və BƏƏ-nin vitse-prezidenti və xarici işlər naziri Şeyx Abdullah bin Zayed Al Nahyan bəyanatı imzalayanlar arasındadır.

ABŞ, Birləşmiş Krallıq və Çin imzalamayıb

Qeyd etmək lazımdır ki, bəyanatı ABŞ, Birləşmiş Krallıq və Çin imzalamayıb. Bu ölkələr süni intellektin tənzimlənməsi məsələsində fərqli yanaşmalarını davam etdirirlər. Bəyanat BMT Baş Assambleyasından bir gün əvvəl verilib və BMT Təhlükəsizlik Şurası ilə ABŞ nümayəndələrinin süni intellekt mövzusunda ayrıca sessiyalar keçirməsi planlaşdırılır.

BMT-nin mövcud platformaları və ekspertlərin fikirləri

BMT artıq süni intellektin idarə olunması üçün Müstəqil Beynəlxalq Elmi Panel və Qlobal Süni İntellekt İdarəetmə Dialoqu platformasını yaradıb. Finlandiya prezidentinin bəyanatında qeyd olunur ki, “Süni intellekt insan nəzarəti, rəhbərliyi və idarəetməsi altında qalmalıdır.” Bu geniş hökumətlər qrupu tərəfindən beynəlxalq institutun yaradılmasına çağırış isə mütəxəssislər tərəfindən müsbət qiymətləndirilir.

İnsan nəzarətinin vacibliyi və gələcəyə baxış

Süni intellektin həyatımızda artan rolu ilə təhlükəsizlik və etik məsələlər daha da aktuallaşır. Bu bəyanat texnologiyanın insan həyatına təhlükəsiz inteqrasiyasını təmin etmək üçün beynəlxalq əməkdaşlığın vacibliyini göstərir. İnsan nəzarətinin qorunması texnologiyanın idarəolunan və məsuliyyətli inkişafına zəmin yaradır.

Bu təşəbbüs süni intellektin gələcəyini formalaşdırmaqda mühüm addım kimi qiymətləndirilir və dünya ölkələrinin birgə hərəkətinə çağırışdır.