2025-ci ildə Avropada rekord istilər və yanğın fəlakəti: Nə baş verdi?

Avropada 2025-ci ilin ekstremal hava şəraiti

2025-ci il Avropada rekord yüksək temperatur, geniş miqyaslı meşə yanğınları və su qıtlığı ilə yadda qaldı. Almaniya, İspaniya, Kipr, Böyük Britaniya və Niderland kimi ölkələrdə meşə yanğınları bir milyondan çox hektar ərazini məhv etdi. Bu fəlakətlər həm təbiətə, həm də insanlara ciddi təsir göstərdi.

İsti hava və su qıtlığı

Avropanın 70 faizi uzunmüddətli orta ilə müqayisədə az su ehtiyatına malikdir. Eyni zamanda, qitənin ən azı 95 faizi orta səviyyədən yüksək temperatur yaşadı. Norveç, İsveç və Finlandiyada 21 gün ardıcıl isti hava qeydə alındı. Qütb dairəsində temperatur bəzi yerlərdə 30 dərəcədən çox oldu, qar örtüyü isə təxminən üçdə bir azaldı.

Buz təbəqələrinin itirilməsi və qlobal istilik

Qrenlandiyada buz təbəqəsi 139 milyard ton itirdi. Avropa 1980-ci illərdən bəri dünya ortalamasından iki dəfə sürətli isinir. 2024-cü ildə qlobal istilik sənaye öncəsi səviyyədən təxminən 1,55 dərəcə, 2025-ci ildə isə 1,48 dərəcə yüksək oldu. Dünya Meteorologiya Təşkilatının (WMO) rəhbəri Celeste Saulo bildirdi ki, "istilik artımını 1,5 dərəcə ilə məhdudlaşdırmaq praktiki olaraq mümkün deyil".

İqlim dəyişikliklərinin təsirləri

Atmosfer sirkulyasiyasının dəyişməsi Avropada isti dalğaların sayını artırır. Havanın təmizlənməsi daha çox günəş şüasının yer səthinə çatmasına səbəb olur ki, bu da günəş enerjisi istehsalını artırmaq üçün fürsət yaradır. Lakin əriməkdə olan buzlaqlar və aşağı su səviyyələri su elektrik enerjisi istehsalına mənfi təsir göstərir. Soyutma suyunun azalması nüvə elektrik stansiyalarının fəaliyyətini məhdudlaşdıra bilər.

Təbiət və insan həyatı üçün çağırışlar

Klimat dəyişikliyi növ müxtəlifliyinin itirilməsinə səbəb olur. Avropada təbiət və bioloji müxtəlifliyin qorunması üçün tədbirlər sürətləndirilməlidir. 2026-cı ilin payızında gözlənilən El Niño hadisəsi isə əlavə iqlim dəyişiklikləri riskini artırır. Bu, insanların gündəlik həyatına, kənd təsərrüfatına və enerji təminatına ciddi təsir göstərə bilər.

Avropalılar artıq bu fəlakətlərin təsirini yaşayır. İsti hava dalğaları sağlamlıq problemlərini artırır, su qıtlığı kənd təsərrüfatını çətinləşdirir, yanğınlar isə həm təbiəti, həm də insanları qorxuya salır. Bu vəziyyət göstərir ki, iqlim böhranı ilə mübarizə təkcə hökumətlərin deyil, hər birimizin məsuliyyətidir.