2026-cı ildə haker hücumları 2,5 dəfə artdı: 14 milyon dollar necə oğurlandı?

Haker hücumlarının sayı və zərəri sürətlə artır

2026-cı ilin ilk yarısında böyük beynəlxalq kriptoservislərə 211 haker hücumu həyata keçirilib. Bu, ötən ilin eyni dövrü ilə müqayisədə 2,5 dəfə çoxdur. Hücumların ümumi zərəri 1,3 milyard dollar (təxminən 2,2 milyard manat) təşkil edib. 2025-ci ildə isə zərər 2,1 milyard dollar (təxminən 3,5 milyard manat) idi, lakin o zaman böyük hissə vəsaitlər Bybit kriptobirjasından oğurlanmışdı.

İnfrastrukturaya yönələn hücumlar və oğurlanan vəsaitlər

Hücumların təxminən 15%-i infrastrukturaya yönəlib, lakin oğurlanan vəsaitlərin 76%-i məhz bu hücumlar nəticəsində ələ keçirilib. Bu, hakerlərin əsas hədəfinin kritik sistemlər olduğunu göstərir. Aprel ayında Kirgizistanda qeydiyyatdan keçmiş Grinex kriptobirjasına edilən hücum zamanı 54 kriptovalyuta pulqabından 14 milyon dollar (təxminən 23,6 milyon manat) oğurlanıb.

Yeni qanun və bazar iştirakçılarının rolu

2026-cı il 1 sentyabrdan "Rəqəmsal valyutalar və rəqəmsal hüquqlar haqqında" qanun qüvvəyə minib. Bu qanun çərçivəsində bazar iştirakçıları kriptovalyuta ticarəti üçün infrastruktur yaradır. Hüquqi baza bazarın təhlükəsizliyini artırmaq məqsədi daşıyır, lakin tətbiq mexanizmləri hələ tam formalaşmayıb.

Hücumların sürətlənməsi və müdafiə tədbirləri

Hakerlər süni intellektdən istifadə edərək hücumları sürətləndirir və ucuzlaşdırırlar. Ekspertlər bildirirlər ki, tam müdafiə mümkün deyil, amma sistem hücumdan sonra tez bərpa olunmalıdır. Bunun üçün çoxsəviyyəli müdafiə sistemi, şəbəkə seqmentasiyası və kritik komponentlərin izolasıyası vacibdir. Çoxfaktorlu autentifikasiya və cihazların qorunması da əsas tələblərdəndir.

Təhlükəsizlikdə zəifliklər və tövsiyələr

Hakerlərə ən böyük zərər şəxsi açarların, daxili sistemlərin və işçi hesablarının ələ keçirilməsi zamanı dəyir. Ekspertlər vurğulayırlar ki, API, şəxsi açarlar və istifadəçi proqramlarının zəiflikləri diqqətlə analiz edilməlidir. Kriptovalyutanı qorumaq üçün "soyuq saxlama" (cold wallet) metodundan istifadə məsləhət görülür. Təhlükəsizlik standartlarının ciddi olması bazar iştirakçılarının və investorların müdafiəsi üçün həyati əhəmiyyət daşıyır.

Hüquqi boşluqlar və perspektivlər

Rusiyada investorlara hüquqi müdafiə üçün qanunvericilik çatışmazlığı qalır. Mərkəzi Bankın təhlükəsizlik normativlərinin qəbul tarixi hələ məlum deyil. Ekspertlər qeyd edir ki, "Rusiyada kifayət qədər məhkəmə presedentləri yoxdur ki, bütün mümkün suallara cavab versin". Bu isə bazarda hüquqi risklərin hələ də mövcud olduğunu göstərir.

İnsanlar və bazar üçün nəticələr

Haker hücumlarının artması kriptovalyuta bazarında iştirakçıların etibarını sarsıdır. Oğurlanan milyonlarla dollar vəsaitlər investorların gəlirlərinə ciddi zərbə vurur. Yeni qanun və təhlükəsizlik tədbirləri vəziyyəti yaxşılaşdırmaq üçün atılan addımlardır, lakin hələ də çox iş görülməlidir. İnsanların rəqəmsal aktivlərini qorumaq üçün həm texnoloji, həm də hüquqi mühitin gücləndirilməsi vacibdir.