250 milyon il əvvəl insan qulağının ilkin forması necə yaranıb?

İnsan qulağının mənşəyi: Thrinaxodon-un çənəsindəki ilkin qulaq qabığı

250 milyon il əvvəl yaşamış Thrinaxodon liorhinus-un çənəsində yerləşən qulaq qabığı müasir məməlilərin eşitmə sisteminin ilkin formasını göstərir. Bu qədim sinapsidin qulaq qabığı, həm yemək, həm də eşitmə funksiyasını yerinə yetirən çənə əyrisində membran kimi yerləşirdi. Titrəyərək eşitmə sinirini stimullaşdıran bu qurğu Thrinaxodon-un həm aşağı, həm də yüksək səsləri qəbul etməsinə imkan verirdi.

Eşitmə inkişafı 50 milyon il əvvələ gedib çıxır

Əvvəllər hesab edilirdi ki, inkişaf etmiş eşitmə qurğusu məməlilərdə daha gec yaranıb. Lakin Şikago Universitetindən tədqiqatçılar Alec Wilken və Zhe-Xi Luo-nun CT skanları və rəqəmsal modellər əsasında apardıqları simulyasiyalar göstərir ki, eşitmə qabiliyyətinin inkişafı 50 milyon il əvvələ gedib çıxır. Bu, insan qulağının mənşəyi barədə anlayışımızı kökündən dəyişir.

Çənənin iki funksiyası: yemək və eşitmə

Thrinaxodon-un çənə əzələsinin gərilməsi eşitmə diapazonunu dəyişdirirdi. Bu, onun sümükləri vasitəsilə eşitmədən daha geniş bir eşitmə qabiliyyətinə sahib olduğunu göstərir. Qulaq qabığının çənədə yerləşməsi həm qida uğrunda dinozavrlarla rəqabət aparan bu canlı üçün həyati əhəmiyyət daşıyırdı.

Tədqiqatın əhəmiyyəti və ekspertlərin fikri

PNAS jurnalında dərc olunan tədqiqatda qeyd olunur ki, “Tympanic hearing became effective only in cynodonts” – yəni eşitmə qabiliyyəti yalnız sinapsidlərin bir qolu olan cynodontlarda tam formalaşıb. Bu, insanın eşitmə sisteminin qədim köklərini anlamaq üçün yeni perspektivlər açır.

İnsan eşitmə sisteminin köklərinə səyahət

Bu kəşf yalnız elm üçün deyil, həm də insan təbiətinin dərinliklərinə səyahət edən hər kəs üçün böyük əhəmiyyət daşıyır. Thrinaxodon-un qulaq qabığının çənədə yerləşməsi səs dalğalarının necə qəbul edildiyini və bu qabiliyyətin necə inkişaf etdiyini anlamağımıza kömək edir. İnsanların gündəlik həyatında eşitmə duyğusunun nə qədər dəyərli olduğunu düşünəndə, bu qədim canlıların səs dünyasına açdığı qapı daha da qiymətli olur.