300 İllik Sürtünmə Qanunu İlk Dəfə Maqnitlərlə Sarsılır – Nə Dəyişəcək?

Sürtünmənin ənənəvi qanunu sarsılır

Almaniyanın Konstanz Universitetindən olan alimlər 300 illik sürtünmə qanununu yenidən araşdıraraq, onun hər zaman doğru olmadığını sübut ediblər. Guillaume Amontonsun adı ilə bağlı olan bu qanun sürtünmə qüvvəsinin tətbiq olunan yükə birbaşa mütənasib olduğunu bildirir. Lakin yeni tədqiqat maqnit materialları arasında sürtünmənin fərqli və daha mürəkkəb olduğunu göstərir.

Maqnit qatları arasında təmas olmadan sürtünmə

Tədqiqatda ikiölçülü, sərbəst fırlanan maqnit elementlərdən ibarət sistem istifadə olunub. Maraqlısı budur ki, maqnit qatları arasında birbaşa təmas olmadan sürtünmə yaranır. Sürtünmə həm çox yaxın, həm də uzaq məsafələrdə zəif olsa da, orta məsafədə sürtünmə kəskin artır. Bu, maqnit qatlarının antiparalel və paralel vəziyyətlərinin dəyişməsi ilə bağlıdır.

Daxili maqnit yenidənqurmaları sürtünməni yaradır

Konstanz Universitetindən tədqiqat rəhbəri Clemens Bechinger izah edir ki, “sürtünmə aşınma, səth kobudluğu və birbaşa təmas olmadan baş verir.” O əlavə edir: “Enerji itkiləri yalnız kollektiv maqnit yenidənqurmalarından yaranır.” Bu, sürtünmənin ənənəvi mexanizmlərdən fərqli olaraq maqnitlərin daxili dinamikası ilə bağlı olduğunu göstərir.

Mikro və nanoelektromexaniki cihazlarda yeni perspektivlər

Tədqiqat Nature Materials jurnalında 2026-cı ilin martında dərc olunub. Hong Kong Universitetindən Hongri Gu-nun da iştirak etdiyi bu iş maqnit sürtünməsinin mikro və nanoelektromexaniki cihazlarda tətbiq imkanlarını genişləndirir. Bu, texnologiyada sürtünmə ilə bağlı problemlərin yeni üsullarla həllinə yol açır.

İnsan və texnologiya arasında yeni körpü

Bu kəşf texnologiyanın sürtünmə ilə bağlı ənənəvi məhdudiyyətlərini aşmağa imkan verir. Maqnit qatlarının sürtünmə yaratması, amma aşınmaya səbəb olmaması cihazların daha uzunömürlü və effektiv işləməsinə şərait yaradır. Gələcəkdə bu tədqiqat insanların gündəlik həyatında istifadə olunan texnoloji cihazların keyfiyyətini artıracaq.

Bu tədqiqat sürtünmənin sadəcə fiziki təmasdan ibarət olmadığını göstərərək, elm dünyasında yeni bir pəncərə açır.