5,500 illik daş dövrü məzarlığında unudulmuş ailə sirləri üzə çıxdı

Daş dövründən gələn sirlər

Gotland adasında yerləşən Aivide icmasının 5,500 illik məzarlığında aparılan genetik tədqiqatlar qədim ovçu-toplayıcıların ailə və sosial münasibətlərinə yeni işıq salıb. Uppsala Universitetinin rəhbərliyi altında həyata keçirilən araşdırmada 85 məzarın qalıqları analiz edilib. Onlardan səkkizində bir neçə insan birlikdə dəfn olunub.

Ailə əlaqələrinin gözlənilməz şəkli

Tədqiqatçılar çoxbədənli məzarlardakı şəxslərin birinci dərəcəli qohum olmadığını aşkar ediblər. Məsələn, bir məzarda 20 yaşlı qadın və iki uşaq tapılıb. Uşaqlar qardaş və bacı idilər, ancaq qadın onların anası deyilmiş. O, uşaqların bibisi və ya yarımbacısı ola bilərdi. Başqa məzarlarda isə ata və qız birlikdə dəfn olunmuşdu. Üçüncü və dördüncü məzarlarda isə şəxslər üçüncü dərəcəli qohumlar kimi müəyyən edilib.

Sosial quruluş və ailə anlayışı

Alimlər bildirirlər ki, bu nəticələr daş dövrü icmasının ailə əlaqələrini yaxşı başa düşdüyünü göstərir. Bu icmada geniş ailə bağları və yaxın olmayan qohumların sosial həyatda mühüm rolu olub. Uppsala Universitetindən Helena Malmström qeyd edir: “Tədqiqatın nəticələri göstərir ki, bu insanlar ailə əlaqələrini yaxşı bilirdilər və geniş qohumluq münasibətləri cəmiyyət üçün əhəmiyyətli idi.”

İnsan hekayələri və gələcək planlar

Bu genetik analizlər yalnız qədim ailə bağlarını deyil, həm də daş dövrü sosial quruluşunun mürəkkəbliyini ortaya qoyur. Məsələn, bir məzarda anası olmayan uşaqların bibisi ilə birlikdə dəfn olunması o dövrün icmasında qohumluq və sosial dəstəyin fərqli formalarını düşündürür. Tədqiqatçılar əlavə olaraq 70-dən çox insanın qalıqlarını analiz etməyi planlaşdırırlar. Bu, gələcəkdə daha geniş və dərin anlayışa yol açacaq.

Nəticə

Bu tədqiqat daş dövrü ovçu-toplayıcılarının yalnız gündəlik həyatı deyil, həm də ailə və sosial münasibətlərinin mürəkkəbliyini göstərir. İnsanlar arasında qohumluq əlaqələrinin geniş və çoxşaxəli olması o dövrün cəmiyyətində fərqli sosial bağların mövcudluğunu təsdiqləyir. Bu kəşf tariximizin ən qədim səhifələrinə yeni baxış gətirir və insanlıq tarixində ailə anlayışının necə formalaşdığını anlamağa kömək edir.