67 İllik Nəzəriyyə Doğrulandı: Kütləsiz Demon Hissəcik İlk Dəfə Kəşf Olundu

Kütləsiz demon: 67 illik sirr açılır

1956-cı ildə fizik David Pines kütləsiz və neytral yüklü "demon" adlı plasmonun mövcudluğunu irəli sürmüşdü. Bu kvazihissəciyin aşkar edilməsi uzun illər mümkün olmamışdı. İllinoys Universitetinin alimləri stronsium rütinat metalında apardıqları təcrübələr nəticəsində bu sirli hissəciyin izlərini tapdılar.

Stronsium rütinatda yeni kəşf

Alimlər yüksək temperatur suprakeçiricilərini araşdırarkən səth plasmonundan daha yavaş, akustik fonondan isə sürətli olan qəribə bir kvazihissəcik müşahidə etdilər. Bu hissəciyin "demon" olduğunu təsdiqləmək üçün elektronları stronsium rütinat kristalına ataraq enerjini yüksək dəqiqliklə ölçdülər. Nəticələr David Pines-in 67 il əvvəl verdiyi proqnozlarla tam uyğun gəldi.

Elm dünyasında rezonans

Ali Husain və komandası "demon"un mövcudluğunu sübut etməklə fizika sahəsində uzun müddət davam edən mübahisəyə son qoydu. Onların araşdırması "Nature" jurnalında dərc olunub. "Demon"un kütləsiz olması onun istənilən enerji və temperaturda əmələ gəlməsinə imkan verir ki, bu da yüksək temperatur suprakeçiriciliyinin anlaşılmasında yeni perspektivlər açır.

Suprakeçiricilikdə yeni üfüqlər

BCS nəzəriyyəsi yüksək temperatur suprakeçiriciliyini tam izah edə bilmir. "Demon" kvazihissəciklərinin semimetallarda suprakeçiriciliyə təsir göstərə biləcəyi düşünülür. Bu kəşf gələcəkdə yeni materialların yaradılması və enerji itkisiz ötürülməsi texnologiyalarında inqilabi dəyişikliklərə yol aça bilər.

İnsan və gələcək

Bu kəşf yalnız fundamental elm üçün deyil, həm də gündəlik həyatımıza təsir edə biləcək texnoloji yeniliklər üçün böyük əhəmiyyət daşıyır. İnsanlar daha effektiv enerji sistemləri və yeni elektron cihazlarla tanış ola bilərlər. Elm adamları isə "demon"u daha dərindən araşdırmaq üçün yeni təcrübələrə başlayırlar.

David Pines-in sözləri ilə desək, “Demons are not in the mainstream.” Amma indi onlar elm dünyasının mərkəzindədir. “Most big discoveries are not planned.” Bu kəşf də təsadüfi deyil, illərlə davam edən səylərin nəticəsidir.