ABŞ-da 2.5 milyardlıq AI serverlərinin Çinə qaçaqmalçılığı necə ifşa edildi?

ABŞ-da süni intellekt serverlərinin Çinə qaçaqmalçılığı şoku

Martın 19-da ABŞ prokurorluğu Super Micro Computer Inc. şirkəti ilə əlaqəli üç şəxsi 2,5 milyard dollarlıq süni intellekt (AI) serverlərinin Çinə qanunsuz yolla göndərilməsi ittihamı ilə üz-üzə qoydu. Bu əməliyyat 2025-ci ilin bir neçə həftəsində 510 milyon dollarlıq serverin Çinə çatdırılması ilə pik nöqtəyə çatıb.

İttiham olunanlar və onların rolu

71 yaşlı Yih-Shyan Liaw Supermicro-nun həmtəsisçisi, biznes inkişafı üzrə baş vitse-prezidenti və idarə heyəti üzvüdür. Onunla birlikdə Tayvandan olan 44 yaşlı Ting-Wei Sun və 53 yaşlı Ruei-Tsang Chang da ittiham olunur. Chang hələ də axtarışdadır. Sun şirkətlə müqaviləli əməkdaş, Chang isə Tayvanda satış meneceri kimi çalışıb. Supermicro iki işçini inzibati məzuniyyətə göndərib və Sun ilə müqaviləni ləğv edib.

Saxtakarlıq və gizlətmə üsulları

İttihama görə, qaçaqmalçılıq saxta sənədlər, dəyişdirilmiş etiketlər və işləməyən “dummy” serverlər vasitəsilə həyata keçirilib. Bu fiziki nüsxələr əsl serverlərin yerini tutaraq, nəzarət orqanlarını aldatmaq məqsədi daşıyıb. Serverlər Cənub-Şərqi Asiya şirkəti vasitəsilə Çinə göndərilib, lakin həmin şirkətin adı açıqlanmır.

Milli təhlükəsizlik üçün ciddi təhdid

ABŞ Ədliyyə Nazirliyinin Milli Təhlükəsizlik üzrə köməkçi prokuroru John A. Eisenberg bildirib ki, bu sxem ABŞ-ın ixrac nəzarəti qanunlarını pozur və milli təhlükəsizliyə birbaşa təhdid yaradır. FBI-nin Kəşfiyyat və Casusluq Bölməsinin köməkçi direktoru Roman Rozhavsky isə həssas ABŞ AI texnologiyasının ixracının nəzarətinin milli təhlükəsizliyin qorunması üçün vacib olduğunu vurğulayıb.

Cəza və perspektivlər

Üç şəxs Amerika İxrac Nəzarəti Qanununu pozmaq, qaçaqmalçılıq və ABŞ-ı aldadmaqda ittiham olunur. Maksimum cəza 20 il həbsdir. Bu hadisə süni intellekt texnologiyalarının beynəlxalq təhlükəsizliyə təsirini və ixrac nəzarətinin vacibliyini bir daha göstərir.

Şirkətin mövqeyi

Supermicro bildirib ki, ittiham olunan şəxslərin hərəkətləri şirkətin siyasətinə və ixrac nəzarəti qanunlarına uyğun deyil. Şirkət məsuliyyət daşıyan şəxsləri inzibati məzuniyyətə göndərib və müqaviləli əməkdaşla münasibətlərini dayandırıb.