ABŞ-da bağlanmış nüvə stansiyası SMR texnologiyası ilə yenidən işə düşür

Palisades nüvə stansiyasının yenidən işə salınması

2022-ci ildə bağlanan Palisades nüvə elektrik stansiyası ABŞ-da nüvə enerjisində yeni bir mərhələnin başlanğıcını qoyur. Florida mərkəzli Holtec şirkəti stansiyanı yenidən işə salmaq və iki 300 meqavatlıq kiçik modul reaktor (SMR) quraşdırmaq niyyətindədir. Bu, ABŞ-da bağlanmış ilk nüvə stansiyasının yenidən fəaliyyətə başlaması olacaq və eyni zamanda ölkədə ilk kommersiya SMR-lərinin istifadəyə verilməsi kimi tarixə düşəcək.

Kiçik modul reaktorların üstünlükləri və mövcud vəziyyət

SMR-lər ənənəvi nüvə reaktorlarından daha kiçik, modul tipli və daha çevik enerji mənbəyidir. Dünyada yalnız üç işlək SMR mövcuddur: biri Rusiyanın Sibirdəki barjasında, digərləri isə Çində yerləşir. ABŞ-da isə hələ heç bir SMR işlək vəziyyətdə deyil. Holtec 2029-cu ilə qədər nüvə tənzimləyici qurumdan lisenziya almağı və 2031-ci ildə SMR-ləri işə salmağı planlaşdırır.

ABŞ-da SMR layihələri və dəstək

2024-cü ildə Kaliforniya mərkəzli Kairos Power Tennessi ştatında nümayiş reaktorunun tikintisinə başlayıb və 2028-ci ildə onu işə salmağı, 2030-cu ildə isə kommersiya reaktorunu fəaliyyətə gətirməyi hədəfləyir. Kairos Power Google ilə 500 meqavatlıq SMR layihəsi üçün müqavilə bağlayıb. Amazon isə Marylanddə yerləşən X-Energy şirkətinə investisiya edərək Vaşinqton ştatında 12 SMR layihəsini dəstəkləyir. Meta isə Oklo şirkəti ilə əməkdaşlıq edərək Ohayo ştatında data mərkəzləri üçün enerji təminatı məqsədilə SMR layihəsi üzərində işləyir.

ABŞ Energetika Nazirliyi SMR-lərin inkişafına 800 milyon dollar ayırıb, Holtec şirkətinə isə 4 milyon dollar vəsait verilib. Hələlik yalnız NuScale Power şirkətinin SMR dizaynı nüvə tənzimləyici qurumu tərəfindən təsdiqlənib, lakin NuScale layihəsi 2023-cü ildə İdahoda maliyyə problemləri səbəbindən ləğv edilib.

Ekspertlərin fikirləri və gələcəyə baxış

Mütəxəssislər SMR-lərin texnoloji potensialını yüksək qiymətləndirir. Miçiqan Universitetindən Michael Craig SMR-lərin çoxlu yaxşı ideyaların olduğu perspektivli sahə olduğunu vurğulayır. Nuklear mühəndis Nick Touran SMR-ləri "maliyyə probleminə texnoloji həll" kimi təsvir edir. Lakin bəzi tənqidçilər, o cümlədən Edwin Lyman, SMR sahəsində hələ çox qeyri-müəyyənliklər olduğunu və təhlükəsizliklə bağlı narahatlıqların mövcud olduğunu bildirir.

Palisades və nüvə enerjisinin gələcəyi

Palisades stansiyasının yenidən işə salınması Lake Michigan sahilində yaşayanlar üçün həm ümid, həm də sual doğurur. Bu layihə nüvə enerjisinin gələcəyinə və yerli iqtisadiyyata təsir göstərəcək. SMR-lərin hələ ki, külək, günəş və qazdan daha baha elektrik istehsal etməsi onların kommersiya uğurunu sual altına alır.

Nəticədə, ABŞ-da nüvə enerjisində yeni mərhələ başlayır. Kiçik modul reaktorlar enerji sektorunda çevikliyi artırmaq və karbon izini azaltmaq üçün böyük potensiala malikdir. Lakin onların təhlükəsizlik, iqtisadi səmərəlilik və ictimai qəbul məsələləri hələ tam aydın deyil. Holtec-in Palisades layihəsi bu suallara cavab tapmaq üçün önəmli sınaq olacaq.