ABŞ-da işdən çıxarılmalarda süni intellekt bəhanəsinin artmasının səbəbi nədir?

İşdən çıxarılmaların sürətli artımı

ABŞ-da işəgötürənlər 2026-cı ilin aprel ayında 83,387 işdən çıxarılma elan ediblər. Bu, mart ayı ilə müqayisədə 38% artım deməkdir. Texnologiya sektorunda isə ilin əvvəlindən indiyədək 85,411 işçi işdən çıxarılıb, yalnız aprel ayında isə 33,361 nəfər işsiz qalıb.

Süni intellekt: həqiqət yoxsa bəhanə?

İşdən çıxarılmaların 26%-i süni intellektə bağlanır və bu, ikinci ay ardıcıl olaraq işdən çıxarılmaların əsas səbəbi kimi göstərilir. Lakin bəzi ekspertlər və texnologiya şirkətlərinin rəhbərləri bu arqumentin bəhanə olduğunu düşünürlər. Scale AI şirkətinin CEO-su Jason Droege deyir ki, CEO-lar işçi sayını azaltmaq üçün "AI bəhanəsindən" istifadə edirlər. OpenAI-nin rəhbəri Sam Altman isə bu ilin əvvəlində şirkətlərin "AI washing" – yəni süni intellekti işdən çıxarılmalar üçün bəhanə kimi göstərməyi – etdiyini bildirib.

Ekspertlərin fikirləri

Apollo-nun baş iqtisadçısı Torsten Slok hesab edir ki, zəif fəaliyyət göstərən şirkətlər məsuliyyətdən qaçmaq üçün AI-ni günahlandırırlar. Anthropic şirkətinin təsisçisi Dario Amodei isə yaxın gələcəkdə kütləvi işdən çıxarılmaların artacağını bildirir. Jack Dorsey isə Block şirkətində işdən çıxarılmaların AI-nin kiçik və sürətli komandalarla inteqrasiyası üçün zəruri olduğunu açıqlayıb.

Texnologiya sektorunda vəziyyət və insan hekayələri

Coinbase şirkətinin CEO-su Brian Armstrong bildirib ki, şirkət işçi sayını 15% azaldıb və bəzi komandalar bir nəfərə endirilib, həmin şəxs isə AI vasitəsilə əvvəlki işləri görəcək. Texnologiya sektorunda ümumi işdən çıxarılmalar 33% artıb. Digər tərəfdən, Salesforce CEO-su Marc Benioff şirkətin 1000 yeni məzun və stajçı işə götürdüyünü, AI-nin inkişafını dəstəklədiklərini vurğulayıb.

İnsanların gələcəyi və iqtisadi təsirlər

San-Fransisko, Boston və Seattle kimi texnologiya mərkəzlərində AI-nin geniş tətbiqi işçilərin gələcəyini qeyri-müəyyən edir. Ümumilikdə işdən çıxarılmaların əsas səbəbi bazar və iqtisadi şərait olsa da, süni intellektin rolu həm işçilərdə narahatlıq yaradır, həm də şirkətlərin gələcək strategiyalarını dəyişdirir.

Bu vəziyyət işçilərin təhlükəsizliyi və texnologiyanın insan həyatına təsiri ilə bağlı yeni suallar yaradır. İnsanlar həm texnoloji yeniliklərdən faydalanmaq istəyir, həm də iş yerlərinin itirilməsindən qorxurlar. Süni intellektin iş dünyasındakı rolu getdikcə daha çox müzakirə mövzusuna çevrilir.