ABŞ-da vulkan təhlükəsi: Laharlar şəhərləri cəmi 30 dəqiqəyə məhv edə bilər

Ölümcül Püskürmənin Yaddaşı

1980-ci ildə ABŞ-ın Vaşinqton ştatında yerləşən Mount St. Helens vulkanı partladı. Bu faciə 57 insanın həyatına son qoydu və 860 milyon dollar (təxminən 1.45 milyard AZN) dəyərində ziyan vurdu. Zərər yollar, dəmir yolları və yerli infrastrukturda hiss olundu. Lakin bu hadisədən sonra vulkanların yaratdığı başqa təhlükələr də diqqət mərkəzinə gəldi.

Laharlar: Görünməyən Düşmən

Mount St. Helens fəlakətində əsas təhlükə lahar adlanan vulkanik palçıq axıntısı oldu. Laharlar sürətlə hərəkət edir və qısa müddətdə şəhərləri dağıtmaq gücünə malikdir. ABŞ Geoloji Xidməti (USGS) bu axıntıları Kaskad dağlarındakı ən təhlükəli vulkan hadisəsi kimi qiymətləndirir.

Vaşinqton Ştatında Böyük Risk

Vaşinqton ştatının Pierce County bölgəsində təxminən 150,000 nəfər yaşayır. Burada yerləşən Mount Rainier vulkanının yaxınlığında lahar təhlükəsi mövcuddur. Orting, Puyallup və Sumner şəhərlərində isə 60,000-dən çox insan yaşayır və alimlərin hesablamalarına görə, lahar axını bu şəhərləri 30 dəqiqəyə dağıda bilər.

Laharların Baş Vermə Səbəbləri

Laharlar yalnız vulkan püskürməsi zamanı deyil, həm də torpaq sürüşməsi, güclü yağışlar və su anbarlarının partlaması kimi hadisələr nəticəsində baş verə bilər. Bu, onların nə vaxt və necə baş verəcəyini proqnozlaşdırmağı çətinləşdirir. Laharların növbəti baş vermə vaxtı dəqiq bilinmir, amma yaxın ola biləcəyi ehtimal edilir.

Texnoloji Monitorinq və Təhlükəsizlik

Oregonun H.J. Andrews Experimental Forest-də lahar axınını təqlid edən təcrübələr aparılır. Cascades Volcano Observatory isə Kaskad dağlarında laharları və vulkan fəaliyyətini izləmək üçün geniş monitor şəbəkəsi qurub. Bu monitorlar fövqəladə hallar idarələrinə siqnal göndərərək vaxtında xəbərdarlıq etməyə imkan yaradır.

İnsanların Həyatına Təsiri

Bu təhlükə altında yaşayan insanlar gündəlik həyatlarında daim ehtiyatlı olmalı və fövqəladə hallar planlarına hazır olmalıdırlar. Laharların sürətli və gözlənilməz olması qorxu və gərginliyi artırır. Yerli icmaların məlumatlandırılması və hazırlıqlı olması həyati əhəmiyyət daşıyır.

Mount St. Helens faciəsi vulkan təhlükəsinin nə qədər ciddi olduğunu göstərdi. İndi isə laharlar yeni, görünməyən bir təhlükə olaraq minlərlə insanın həyatını təhdid edir. Bu, təbiətin gücünü və insan həyatının nə qədər kövrək olduğunu bir daha xatırladır.