ABŞ-ın yarımkeçirici tarifləri Cənubi Koreya sənayesini necə sarsıdır?

ABŞ və Cənubi Koreya arasında yarımkeçirici gərginliyi

Cənubi Koreyanın texnoloji nəhəngi Samsung Electronics Texas ştatında 37 milyard dollar (təxminən 63 milyard manat) dəyərində yarımkeçirici zavodu inşa edir. Eyni zamanda, SK Hynix İndiana ştatında 3.87 milyard dollar (təxminən 6.6 milyard manat) dəyərində obyekt planlaşdırır. Bu böyük investisiyalar ABŞ bazarında möhkəmlənmək məqsədi daşıyır. Lakin ABŞ Ticarət Katibi Howard Lutnick 16 yanvar 2026-cı il tarixində Micron Technology-nin Nyu York ştatında keçirilən yarımkeçirici zavodunun təməlqoyma mərasimində 100 faiz tarif tətbiq etmək təhdidini səsləndirərək sənayedə gərginliyi artırıb.

Tariflərin iqtisadi və sosial təsirləri

Cənubi Koreyanın yarımkeçirici sektoru ölkə ixracının 20 faizini təşkil edir. 2025-ci ildə ABŞ-a yarımkeçirici ixracı 30 faiz artaraq 13.8 milyard dollar (təxminən 23.5 milyard manat) səviyyəsinə çatıb. Bu, avtomobil ixracından sonra ABŞ-a ən böyük ikinci ixrac sahəsidir. Tariflərin 100 faizə qalxması isə ABŞ-da yarımkeçirici məhsullarının qiymətlərinin kəskin artmasına səbəb ola bilər. Cənubi Koreya prezidenti Lee Jae Myung 21 yanvar 2026-cı il tarixində verdiyi Yeni il müraciətində bu addımın ABŞ-da məhsul qiymətlərini yüksəldəcəyini vurğulayıb.

Sənaye ekspertlərinin fikirləri

Kim Yang-hee kimi iqtisadçı və maliyyə mütəxəssisləri 100 faiz tarifin realist olmadığını düşünür. O bildirib ki, ABŞ-da yarımkeçirici çatışmazlığı yaşayan böyük texnologiya şirkətləri üçün belə yüksək tariflər qəbulolunmazdır. ABŞ-Tayvan ticarət sazişində tarif dərəcəsi 15 faiz olaraq saxlanıb və Tayvan şirkətləri ABŞ-da istehsalını genişləndirir. ABŞ administrasiyası isə fərqli ölkələr üçün ayrıca yarımkeçirici tarif sazişləri tələb edir. Carnegie Mellon İnstitutundan Troy Stangarone bildirir ki, "Yarımkeçirici sənayesi Cənubi Koreyanın strateji aktividir, təhlükə deyil".

Gələcəyə baxış və insan hekayələri

Samsung və SK Hynix kimi şirkətlərin ABŞ-da böyük investisiyaları həm iş yerləri yaradır, həm də texnologiyanın inkişafına təkan verir. Lakin tariflərin yüksəlməsi istehlakçıların cibinə təsir göstərə bilər. ABŞ Ali Məhkəməsi 2025-ci ildə qəbul edilmiş tarif siyasətinin qanuniliyini hələ qərara bağlamayıb. Bu qərar sənayenin gələcəyini müəyyən edəcək.

Gündəlik həyatımızda istifadə etdiyimiz smartfonlar, avtomobillər və digər texnoloji cihazların qiymətləri bu gərginlikdən təsirlənə bilər. İqtisadi və siyasi qərarlar sadə istehlakçıların cibinə və həyatına birbaşa təsir edir. Buna görə də yarımkeçirici tarifləri təkcə biznes deyil, hər birimizin gündəlik həyatı üçün də önəmlidir.