ABŞ ildə 1000 kosmik buraxılışla kosmosda liderliyi ələ keçirəcək?

ABŞ kosmik sənayesində sürətli artım

ABŞ kosmik sənayesi yeni mərhələyə qədəm qoyur. 2025-ci ildə ölkədə 178 orbital buraxılış və re-entrilər həyata keçirilib. Lakin Ağ Ev 2030-cu ilə qədər ildə ən azı 1000 buraxılış həyata keçirilməsini hədəfləyir ki, bu da gündə təxminən 3 buraxılış deməkdir.

Ağ Ev memorandumunun məqsədi

Prezident Donald Trump tərəfindən imzalanan memorandum federal agentliklərə buraxılışların icazə və ekoloji yoxlamalarını sürətləndirməyi tapşırır. Məqsəd kosmik sənayenin inkişafını sürətləndirmək, özəl operatorlarla infrastrukturun birgə inkişafını təmin etmək və buraxılışların sayını artırmaqdır. Lakin fiziki infrastruktur məhdudiyyətləri, məsələn, buraxılış meydançaları və yanacaq təminatı, memorandumda həll olunmur.

Ekoloji və texniki çətinliklər

Ekoloji yoxlamalar buraxılışların artırılmasında əsas maneə olaraq qalır. Buraxılış meydançaları sahilboyu və qorunan təbiət zonalarının yaxınlığında yerləşir və hər yeni buraxılış sürətinin artırılması üçün əlavə qiymətləndirmələr tələb olunur. Hər buraxılış telemetriya və təhlükəsizlik tezlikləri tələb edir, bu da radiospektrin idarə olunmasını çətinləşdirir. İldə 1000 re-entrinin hava nəqliyyatına təsiri də hələ tam nəzərə alınmayıb. Ekoloji qruplar buraxılışların sürətlə artırılmasına qarşı çıxır və onların məhkəmədə müraciət etmək hüququ qalır.

SpaceX-in rolu və investisiyaları

ABŞ buraxılışlarının böyük əksəriyyətini SpaceX həyata keçirir. Şirkət Starship layihəsinə 15 milyard dollardan çox sərmayə qoyub və məqsədi buraxılışları hava yolları kimi planlaşdırmaqdır. Lakin son Starship V3 uçuşu partlayışla nəticələnib, bu da layihənin risklərini göstərir. Starlink peyk qruplarının artması buraxılış tələbatını daha da yüksəldir, lakin peyklərin əvəzlənmə dövrləri şirkətin iqtisadiyyatını çətinləşdirir.

Gələcəyə baxış

Memorandum sürətləndirilmiş yoxlamalar üçün konkret cədvəl və əlavə maliyyə vəsaiti təqdim etmir. Bu isə hədəfə çatmaq üçün bəzi suallar yaradır. Kosmik sənayenin sürətli inkişafı həm yeni imkanlar, həm də ciddi çağırışlar gətirir. İnsanların gündəlik həyatına təsir edən bu prosesdə ekoloji və təhlükəsizlik məsələləri diqqətlə izlənməlidir.