Afrikada Süni İntellekt: Kibercinayətlərdə Yeni Dövrün Başlanğıcı

Süni intellekt Afrikada kibercinayətlərin yarısında iştirak edir

2025-ci ildə Afrikada araşdırılan kibercinayət hadisələrinin 55%-ində süni intellekt (AI) istifadə olunub. Bu barədə Interpol 2026-cı il üçün hazırladığı Afrika Kibertəhlükə Qiymətləndirmə Hesabatında məlumat verilib. Hesabat 36 Afrika ölkəsinin hüquq-mühafizə orqanlarından əldə olunan məlumatlara əsaslanır və süni intellektin cinayətkar qruplar tərəfindən hücumların avtomatlaşdırılması, dərin saxtakarlıq videoları və səs yazılarının hazırlanması, həmçinin genişmiqyaslı fırıldaqçılıq əməliyyatlarının genişləndirilməsi üçün istifadə olunduğunu göstərir.

Maliyyə itkiləri iki dəfədən çox artıb

2025-ci ildə Afrikada kibercinayət nəticəsində yaranan maliyyə itkiləri 484 milyon ABŞ dollarına çatıb ki, bu da 2024-cü ilin 192 milyon dollarından iki dəfədən çoxdur. Bu artım süni intellektlə əlaqəli fırıldaqçılıq, məlumat oğurluğu və avtomatlaşdırılmış sosial mühəndislik kampaniyalarının genişlənməsi ilə bağlıdır.

Süni intellektlə dərin saxtakarlıq və sosial mühəndislik

Interpolun hesabatına görə, süni intellekt kibercinayətkarların hücumlarını asanlaşdırır və hətta təcrübəsiz cinayətkarların mürəkkəb hücumlar həyata keçirməsinə imkan verir. Cinayətkarlar AI vasitəsilə inandırıcı dərin saxtakarlıq videoları və səs yazıları hazırlayır, maliyyə fırıldaqları üçün süni şəxsiyyətlər yaradır və yüksək səviyyədə fərdiləşdirilmiş fişinq kampaniyaları təşkil edirlər.

Sextorsion hadisələri və regional paylar

2025-ci ildə Afrikada təxminən 600,000 sextorsion (cinsi təzyiq) hadisəsi qeydə alınıb. Bu hadisələrin 30%-i Cənubi Afrikada, 13%-i isə Keniya ərazisində baş verib. Hesabatda həmçinin 72% ölkədə fırıldaq mərkəzlərinin mövcudluğu qeyd olunub, onların çoxu Cənubi və Qərbi Afrikada yerləşir.

Hüquqi islahatlar və əməliyyatlar

Interpolun məlumatına görə, 2025-ci ildə 17 Afrika ölkəsi kibercinayət qanunvericiliyini qəbul edib və ya yeniləyib. Dörd Interpol əməliyyatı nəticəsində 1,500-dən çox şəxs həbs olunub və 100 milyon ABŞ dollarından çox aktiv geri qaytarılıb.

Ekspert rəyi

Interpolun Kibercinayət üzrə direktoru Nil Cettin (Neal Jetton) sözlərinə görə, “Kibercinayət region üçün ən ciddi cinayət təhlükələrindən biridir. Süni intellekt kəşfiyyatdan tutmuş fişinq, təzyiq və gizlənməyə qədər bütün mərhələləri avtomatlaşdırır.”

Gələcək perspektivlər

Afrikada kibercinayət və süni intellektin rolu artmaqda davam edir. Hüquq-mühafizə orqanlarının və hökumətlərin əməkdaşlığı, həmçinin vətəndaşların məlumatlandırılması bu təhlükənin qarşısını almaqda əsas rol oynayacaq.