AI heyvan hekayələrində qadın obrazlarını niyə demək olar ki, silir?

Süni İntellekt və Heyvan Hekayələrində Gender Təsviri

Süni intellekt (AI) modelləri uşaqlar üçün yazılan heyvan hekayələrində qadın obrazlarını demək olar ki, tamamilə aradan qaldırır. Vaşinqton Universitetinin 24,000-ə yaxın hekayə tamamlamasını analiz edən tədqiqat bu qəribə tendensiyanı ortaya qoydu.

Gender Neytrallığı və Qadın Obrazlarının Azlığı

Tədqiqatda altı aparıcı AI modeli test edildi. Onların cavablarının 57 faizi neytral və ya cinsiyyətsiz əvəzliklərlə ifadə olunurdu. Kişi heyvan obrazları 41 faiz təşkil edərkən, qadın heyvan obrazları yalnız 2 faiz səviyyəsində qaldı. Məsələn, Olmo 3 modeli 85 faiz neytral cavab verir, Google Gemini 2.5 və OpenAI-nin GPT-5.1 modelləri isə müvafiq olaraq 63 və 65 faiz kişi obrazı yaradır. Anthropic-in Claude Sonnet 4.5 modeli isə ən çox, yəni 4 faiz qadın obrazı təqdim edir.

Heyvan Nümunələrində Gender Fərqləri

Pişiklər qadın əvəzliyi ilə 7 faiz hallarda təsvir olunarkən, quşlar 96 faiz hallarda neytral dil ilə təqdim olunur. Bu fərqliliklər AI modellərinin heyvan obrazlarını necə genderləndirdiyinə dair maraqlı nümunələrdir.

İnsan Dilindəki "They/Them" İstifadəsi Çox Azdır

Tədqiqat həmçinin göstərdi ki, AI modelləri insan dilində təkil "they/them" əvəzliklərini çox nadir hallarda istifadə edir — yalnız iki dəfə rast gəlinib. Bu isə gender neytrallığının necə tətbiq olunduğuna dair suallar yaradır.

Gender Neytrallığının İkiüzlülüyü

Tədqiqat müəllifləri vurğulayır ki, AI modellərinin gender neytrallığı qadın obrazlarının demək olar ki, silinməsi ilə nəticələnir. Bu, insan oxucuların kişi əvəzliklərinə üstünlük verməsini təkrarlamır, əksinə qadın obrazlarını görünməz edir. Araşdırma "Bechdel testi" kimi AI modellərinin gender təmsilçiliyini qiymətləndirir və bu sahədə ciddi çatışmazlıqlar olduğunu göstərir.

Nəticə və İnsan Təsiri

Bu tapıntılar süni intellektin gender stereotiplərini necə dəyişdirdiyini və bəzən qadın obrazlarını arxa planda qoyduğunu göstərir. Uşaqlar üçün yaradılan hekayələrdə qadın obrazlarının yoxluğu gələcək nəsillərin dünyagörüşünə təsir edə bilər. Tədqiqat 2026-cı ilin iyun ayında ACM konfransında təqdim olunub və AI-nin gender təmsilçiliyi sahəsində yeni müzakirələrə yol açır.