Niyə AI yaşlı işçilərin işdən çıxmasını sürətləndirir? Yeni tendensiya nə vəd edir?

AI və yaşlı işçilərin iş təhlükəsizliyi

Texnologiyanın sürətli inkişafı ilə süni intellekt (AI) iş dünyasında böyük dəyişikliklər yaradır. ABŞ-da aparılan tədqiqat göstərir ki, 55 yaş və yuxarı işçilər AI-yə məruz qalan sahələrdə daha çox işdən çıxırlar. Bu, xüsusilə ChatGPT-nin 2022-ci ilin noyabrında istifadəyə verilməsindən sonra daha aydın görünür.

AI-nin təsir dairəsi və işdən çıxma statistikası

Tufts Universitetinin Digital Planet Initiative tərəfindən hazırlanmış AI məruz qalma indeksi əsasında veb dizaynerlər, proqramçılar, verilənlər bazası arxitektləri və data alimləri AI-nin ən çox təsir etdiyi peşələr kimi seçilib. Mədən operatorları, tibb bacıları və rəssamlar isə AI-yə ən az məruz qalan qruplardandır. Proqramçıların işdən çıxma faizi ChatGPT-dən əvvəl 8.7% idisə, sonra 11.1%-ə yüksəlib. Mühasiblərin və auditorların işdən çıxma faizi də 9.9%-dən 12.1%-ə qalxıb. Rəssamların işdən çıxma faizi isə təxminən 2% artıb.

İşdən çıxmaların səbəbi və gəlir fərqləri

İşdən çıxmalar əsasən işsizlik şəklində baş verir, yəni bu insanlar işsizdir və hələ də iş axtarırlar, təqaüdə çıxma deyil. AI-yə məruz qalan işçilərin həftəlik qazancı təxminən 1410 dollar (təxminən 2390 AZN), məruz qalmayanların isə 869 dollar (təxminən 1475 AZN) təşkil edir. Bu, AI-nin daha çox ali təhsilli və ağdərili işçilərə təsir etdiyini göstərir. 50-64 yaş arası işçilərin təxminən 18%-i generativ AI istifadə edir, lakin uşaqlar bu texnologiyanı böyüklərdən üç dəfə sürətli mənimsəyirlər.

Korporativ təcrübə və gələcək perspektivlər

GM şirkəti 600 IT işçisini AI bacarıqları ilə əvəz edib. Bu, texnologiyanın işçi bazarına təsirinin real nümunəsidir. Lakin tədqiqatçılar "AI iş apokalipsisi"nin ehtimalının az olduğunu bildirir və texnologiyanın yaratdığı fürsət və təhdidlər arasında balansın vacib olduğunu vurğulayırlar.

İnsanların baxışı və sosial təsir

55 yaşdan yuxarıların 18%-i AI-ni fürsət kimi, 28%-i isə təhdid kimi dəyərləndirir. Bu fərq, yaşlı işçilərin gələcəkdə texnologiyaya adaptasiya məsələsində qarşılaşdıqları çətinlikləri göstərir. Texnologiyanın sürətli inkişafı işçilərin həyatına yeni çağırışlar gətirir, lakin həm də onları yeniliklərə açıq olmağa məcbur edir.