Qara Dəliklər Ulduzların Doğuşunu Necə Tamamilə Dəyişdirir?

Qara Dəliklərin İkiüzlülüyü

Hər qalaktikanın mərkəzində superkütləvi qara dəlik yerləşir. Onlar sadəcə maddəni udan obyektlər deyil, həm də ətraf mühiti aktiv şəkildə dəyişdirərək qalaktikanın inkişafına təsir göstərə bilirlər.

Avropa Cənubi Rəsədxanasının Böyük Teleskopu ilə 9 Qalaktikanın Araşdırılması

Alimlər Avropa Cənubi Rəsədxanasının Böyük Teleskopundan istifadə edərək 9 yaxın qalaktikada aktiv qalaktik nüvələr (AGN) üzərində tədqiqat aparıblar. Bu nüvələrdə qara dəliklər qazı qızdırır, güclü jetlər və qalaktika miqyaslı küləklər yayır. Bu proseslər ulduz əmələgəlməsini dayandıra bilər, çünki ulduzların yaranması üçün lazım olan soyuq qaz qızdırılır və yayılır.

Şok Önləri və Yeni Ulduz Halqaları

Tədqiqat zamanı qalaktika müstəvisindən uzaqda radiasiya konusları və onlara perpendikulyar şok önləri aşkar edilib. Bu şoklar jetlərdən və zəif AGN-lərdə yaranan küləklərdən qaynaqlanır. Şokların ətrafında isə yeni ulduz halqaları və qövsələri formalaşır. Bu halqalar 2,600-dən 19,600 işıq ilinə qədər uzanır.

Qara Dəliklərin Maddə Udub Atması

Tədqiqatın aparıcısı Peixin Zhu bildirib ki, qara dəliklər yalnız maddə udmur, həm də onu ətraf mühitə atır. Bu proses qalaktikanın formalaşmasında mühüm rol oynayır.

Qalaktikaların Yenidən Formalaşması

Lisa Kewley əlavə edir ki, şoklar həmişə qara dəliyin yaydığı axınlara perpendikulyar istiqamətdə hərəkət edir və bu, qalaktikanın strukturunu yenidən formalaşdırır.

Tədqiqatın Əhəmiyyəti

Dr. Alfredo Carpineti qeyd edir ki, qara dəliklər yalnız qalaktikaların mərkəzində maddə udmur, həm də ətraf mühiti aktiv şəkildə yenidən formalaşdırır. Bu iş qalaktikaların təkamülünü anlamaqda vacib rol oynayan mürəkkəb geribildirim dövrəsini izah edir.

İnsan və Kosmik Təsirlər

Bu kəşflər göstərir ki, qara dəliklər qalaktikaların həyatında həm dağıdıcı, həm də yaradıcı qüvvədir. Onların fəaliyyəti ulduz əmələgəlməsini dayandırmaqla yanaşı, yeni ulduzların yaranmasına da şərait yaradır. Bu, kainatın necə inkişaf etdiyini daha dərindən anlamağa imkan verir.

Tədqiqat The Astrophysical Journal jurnalında dərc olunub və Chandra rentgen teleskopunun müşahidələri ilə təsdiqlənib.