Alimlər heyvanların dilini necə şifrələyir? Yeni ünsiyyət inqilabı başlayır!

Heyvanların dili: Səslərdən mənaya doğru

Heyvanların çağırışlarının sadə səslərdən daha çox mənalar daşıdığı ortaya çıxır. 2023-cü ildə Afrika zolaqlı siçanlarının 122 619 səsləri 12 gün ərzində 23 mikrofon vasitəsilə qeydə alınıb. Bu səslər yeddi fərqli növə bölünür və hər siçanın yuvasının özünəməxsus vokal imzası var. Alimlər bu səslərdə həm statik, həm də dinamik məlumatların olduğunu aşkar ediblər.

Çimpanze və bonoboların mürəkkəb ünsiyyəti

Çimpanze tədqiqatlarında 150 fərdi heyvan izlənilib və onların çağırışlarının kombinasiya edilərək yeni mənalar yaratdığı müəyyən edilib. Bonoboların çağırışları isə sosial gərginlikləri ifadə edir, bu da onların emosional vəziyyətlərini anlamağa imkan verir.

Süni intellekt və bioakustika birləşir

Heyvan səslərinin təsnifatında süni intellektdən istifadə edilir. Məsələn, zebra finçlərinin 11 çağırışı müxtəlif mənalarla əlaqələndirilib və onlar düyməni basmaqla öyrədilirlər. Bu, heyvanların dilini daha dərindən anlamağa imkan verir.

Dolittle Mükafatı və gələcək perspektivlər

Dolittle Mükafatı heyvanların ünsiyyətini şifrələyən layihələri dəstəkləyir. 2025-ci ildə vəhşi delfinlərin dili ilə bağlı tapıntıya əsaslanan ilk mükafat verilib. Mükafatın əsas məbləği 100 000 dollar (təxminən 170 000 AZN), əlavə investisiya isə 10 milyon dollar (təxminən 17 milyon AZN) və ya 500 000 dollar (təxminən 850 000 AZN) arasında dəyişir. Bu investisiyanın şərtləri isə mükafatın qaydalarına əsasən, müəyyən şərtlər daxilində verilir.

İnsanlarla heyvanlar arasında dialoq: Ümid və narahatlıqlar

Alimlər heyvanlarla iki tərəfli ünsiyyətin faydalarını vurğulayır, lakin bunun vəhşi populyasiyalara zərər verə biləcəyindən də narahatdırlar. Məsələn, Yaponiya qatarları maral səslərinə bənzər xəbərdarlıq siqnalları yayır, bu da insan-heyvan qarşılıqlı təsirinin mürəkkəbliyini göstərir.

Ekspertlərin fikirləri

Nicolas Mathevon deyir: “Machine learning (süni intellekt) tamamilə vacibdir, çünki çox sayda çağırış var.” Jonathan Birch əlavə edir: “Məqsədimiz səlis iki tərəfli ünsiyyətdir.” Mélissa Berthet isə vurğulayır: “Onlar biz deyillər. Onların fərqli ehtiyacları və maraqları var.” Martin Surbeck isə sual edir: “Əgər heyvanlarla danışmaq istəyiriksə, onların nə dediyini dinləməyə hazırıqmı?”

Heyvanların səslərində stress səviyyəsi və sosial vəziyyətlər haqqında məlumatlar var. Bu tədqiqatlar insanlarla təbiət arasında yeni körpülər qurmaq üçün böyük potensial yaradır.