Antarktida Altında 70 Milyon İllik Cazibə Sirri İlk Dəfə Aşkarlandı

Antarktidanın dərinliklərində cazibə anomaliyası

Antarktida buz təbəqəsinin altında qeyri-adi cazibə zəifliyi mövcuddur. Bu fenomen "Antarctic Geoid Low" adlanır və Yer kürəsinin dərin qatlarında kütlələrin qeyri-bərabər paylanmasını göstərir. Florida Universitetinin alimləri tərəfindən aparılan tədqiqatda bu anomaliyanın son 70 milyon il ərzində necə dəyişdiyi araşdırılıb.

Uzunmüddətli iz: daşların yavaş hərəkəti

Alessandro Forte və həmkarları bu zəifliyi sadəcə boşluq kimi yox, Yer kürəsinin dərin qatlarında daşların yavaş-yavaş hərəkətinin uzunmüddətli izi kimi təqdim edirlər. Forte deyir ki, "Gravity hole is not a literal hole in the ground" – yəni, bu, yerin altında açıq çuxur deyil. Bu anomaliya planetimizin cazibə sahəsində ən dərin uzun dalğalı çökəkdir.

Tədqiqatın əhəmiyyəti və metodları

Tədqiqatçılar seysmoloji məlumatlardan istifadə edərək Yer kürəsinin dərin qatlarının dinamikasını modelləşdiriblər. Onlar bu cazibə zəifliyinin Antarktida buzlanmasının başlanğıcı olan təxminən 34 milyon il əvvəl gücləndiyini müəyyən ediblər. Bu zəiflik dəniz səviyyəsinin ölçülməsində də təsir göstərə bilər, çünki cazibə səthində təxminən 120 metr fərq yaradır.

İnsan üçün təsiri minimaldır

Maraqlıdır ki, bu cazibə anomaliyası insan üçün demək olar ki, təsirsizdir. 90 kiloqramlıq bir insanın çəkisi burada cəmi 5-6 qram azalır. Lakin alimlər üçün bu, Yer kürəsinin dərin qatlarında baş verən prosesləri anlamaq üçün unikal pəncərədir. Forte əlavə edir: "It's a window into deep Earth movements over tens of millions of years."

Nəticə

Bu tədqiqat Yer kürəsinin cazibə sahəsinin uzunmüddətli dəyişikliklərini və planetimizin geoloji tarixini daha dərindən anlamağa imkan verir. Antarktida altında gizlənən bu sirr, buz təbəqəsinin altında baş verən proseslərin və Yer kürəsinin daxili dinamikasının mürəkkəbliyini göstərir. Nəşr 19 dekabr 2025-ci ildə Scientific Reports jurnalında dərc olunub.

Bu kəşf, planetimizin dərinliklərindəki hərəkətlərin insan həyatına birbaşa təsir etməsə də, geofizika və iqlim dəyişikliklərinin öyrənilməsində yeni perspektivlər açır.