Antarktidanın Qan Şəlaləsinin Sirri

Qan Şəlaləsinin Qırmızı Sirri

Antarktidanın McMurdo quru vadilərində yerləşən Qan Şəlaləsi ilk dəfə 1911-ci ildə geoloq Thomas Griffith Taylor tərəfindən kəşf edilmişdir. Onun qırmızı rəngi adi qan deyil – bu rəng dəmir hissəciklərinin oksidləşməsindən yaranır. Dəmir nanosferlərdə saxlanılır və havaya çıxdıqda pas rənginə bürünür. Bu dəmirlə yanaşı, şəlalədə silikon, kalsium, alüminium və natrium kimi elementlər də mövcuddur. Bu elementlər qədim bakteriyalar tərəfindən yeraltında əmələ gətirilmişdir.

Hipersalinli Su və 2 Milyon İllik Tarix

Qan Şəlaləsində axan maye adi su deyil, hipersalinli, yəni çox duzlu sudur. Bu suyun yaşı təxminən 2 milyon ildir və yüksək duzluluğu sayəsində –20 dərəcə selsidə belə donmur. Bu, Antarktida kimi soyuq mühitdə suyun maye qalmasını təmin edən nadir təbii hadisələrdən biridir.

Təzyiqin Oyunu və Püskürmə

2018-ci ildə toplanan GPS, termal sensor və yüksək dəqiqlikli görüntü məlumatları Qan Şəlaləsinin püskürməsinin səbəbini ortaya qoydu. Taylor Buzlağı aşağı doğru sürüşərkən altındakı subqlasial kanalları sıxır və təzyiq artır. Təzyiq yüksələndə buz çatlayır və təzyiqli hipersalinli su çatlaqlardan püskürür. Bu proses buzlağın hərəkətini müvəqqəti yavaşladır. Beləliklə, Qan Şəlaləsi təbiətin özünü tənzimləmə mexanizmi kimi çıxış edir.

Elmi Kəşfin İnsanlara Təsiri

Bu sirli və nadir təbiət hadisəsi təkcə elm adamlarını deyil, bütün insanlığı maraqlandırır. Qlobal istiləşmənin Qan Şəlaləsinə necə təsir göstərəcəyi hələ məlum deyil, amma bu kəşf Antarktida ekosisteminin incə tarazlığını anlamağa kömək edir. Qan Şəlaləsi, buzlaqların altında həyatın və geoloji proseslərin necə davam etdiyini göstərən canlı nümunədir.

Bu qədim və sirli təbiət möcüzəsi insanlara təbiətin dərinliklərində gizlənən hekayələri dinləmək fürsəti verir. Hər bir püskürmə buzun altında yatan həyatın və təzyiqin rəqsi kimi, bizi təbiətin gücü və incəliyi qarşısında heyran qoyur.