Antarktika dəniz buzlarının sürətli əriməsi: Ekosistem necə dəyişir?

Antarktikanın dəniz buzlarının azalması: Yeni az buz dövrünün başlanğıcı

Antarktika ətrafındakı dəniz buzunun miqdarı təxminən on il əvvəl kəskin şəkildə azalmağa başladı. 2016–2017-ci illərdə bu proses sürətləndi və yeni "az buz dövrü"nün başlanğıcı kimi qiymətləndirildi. Avropa Kosmik Agentliyinin (ESA) peyk məlumatları və Böyük Britaniyanın Plymouth Dəniz Laboratoriyasının tədqiqatları bu dramatik dəyişiklikləri izləyir.

Peyklərdən alınan məlumatlar: Okeanın üzərində işığın əks olunması və fitoplanktonun artımı

ESA-nın İqlim Dəyişikliyi İnisiativinin Okean Rəngi Layihəsi çərçivəsində toplanan peyk məlumatları Cənub Okeanının müxtəlif dəniz mənzərələrini təsvir etməyə imkan verir. Bu mənzərələr fitoplanktonun miqdarı və növləri barədə məlumat verir. Tədqiqatlar göstərir ki, dəniz buzunun azalmasından sonra fitoplanktonun yay mövsümündə səviyyəsi orta hesabla 70%-ə qədər artıb.

Krill və salplar: Okeanın canlıları arasında yeni tarazlıq

Antarktika krillləri, təxminən 800 trilyon fərdi əhatə edən, Cənub Okeanının əsas qida zəncirinin tərkib hissəsidir. Onlar fitoplanktonla qidalanır və penguinlər, balinalar, dəniz aslanları və balıqlar üçün əsas qida mənbəyidir. Salplar isə jelvari süzgəcləyici canlılar olub, krillə nisbətən daha çox faydalanır və karbonun dərin okeana daşınmasında daha az rol oynayırlar. Bu fərq ekosistemdə karbon dövranının dəyişməsinə səbəb ola bilər.

Dəniz buzunun azalmasının ekosistemə təsiri

Dəniz buzunun itirilməsi diatomların sıxlığını azaldır və bu da qida zəncirində dərin dəyişikliklər yaradır. Salpların artması krillin azalması ilə əlaqələndirilir və bu uzunmüddətli dəyişikliklər Cənub Okeanının ekosistemini və qida zəncirini kökündən dəyişə bilər.

İnsan və planet üçün nəticələr

Bu dəyişikliklər yalnız Antarktika üçün deyil, qlobal iqlim və okean sağlamlığı üçün də ciddi xəbərdarlıqdır. Dəniz buzlarının azalması okeanın karbon tutumunu azaldır və iqlim dəyişikliyinin sürətlənməsinə təsir göstərir. Bu, gələcəkdə daha qeyri-sabit hava şəraitinin və ekoloji problemlərin artması deməkdir.

Avropa Kosmik Agentliyi və Plymouth Dəniz Laboratoriyasının davam edən peyk monitorinqi sayəsində bu dəyişikliklər diqqətlə izlənir və gələcəkdə daha effektiv müdaxilələr üçün əsas məlumatlar toplanır.