Antarktikada istiliyin təsiri: Azərbaycanın sahil bölgələrinə potensial təsirləri

Antarktikada istiliyin təsiri

Antarktikanın sərt iqlimi dəyişir. Buzlaqların əriməsi və dəniz səviyyəsinin qalxması: Qitədəki buzların tamamilə əriməsi dünya okeanının səviyyəsini təxminən 60 metr qaldıra bilər. Təkcə Qərbi Antarktika buzlaqlarının əriməsi dəniz səviyyəsinin 4,2 metr artmasına kifayət edir. Son illərdə Antarktikada temperaturun normadan 30°C yuxarı qalxdığı "isti dalğaları" qeydə alınıb. Antarktika yarımadasında 1950-ci illərdən bəri temperatur 3°C artıb. İstiləşmə nəticəsində qitə sürətlə yaşıllaşır; son 40 ildə bitki örtüyü olan ərazilər 10 dəfə artıb. Bu, yerli növlərin, xüsusən pinqvin koloniyalarının paylanmasına və dəniz canlılarının (məsələn, krillərin) azalmasına təsir edir.

Amma - beynəlxalq tədqiqatlar göstərir ki, istiliyin artması bu qitədə yaşayan üç quş növünün çoxalma dövrlərinin yaxınlaşmasına səbəb olur. Bu isə onların resurslar uğrunda rəqabətini artırır.

Quşların həyatında yeni çağırış

Çoxalma dövrlərinin üst-üstə düşməsi quşlar arasında rəqabəti gücləndirir və onların ənənəvi həyat dövrlərində ciddi dəyişikliklər yaradır. Bu vəziyyət növlərin sağ qalma şansını azalda bilər.

Ekosistemdə tarazlıq pozulur

Antarktikanın ekosistemi çox həssasdır. Quşların çoxalma dövrlərinin dəyişməsi digər canlıların həyatına da təsir edir və qida zəncirində gərginliklər yarada bilər.

İnsan və təbiət arasında əlaqə

İstiliyin artması əsasən insan fəaliyyətinin nəticəsidir. Bu, təbiətin incə tarazlığını pozur və gələcək nəsillərin təbiətlə harmoniyada yaşamasını çətinləşdirir. Buzların əriməsi nəticəsində okeana tökülən şirin su dərin okean axınlarını ləngidir ki, bu da qlobal iqlim balansını, xüsusən Avropadakı hava şəraitini poza bilər.

Son 30 ildə Antarktika və Qrenlandiyada buzların ərimə sürəti 6 dəfə artıb. Hər il təxminən 273 milyard ton buz yoxa çıxır.

Ümid və çağırış

Bu məlumatlar təbiətin dəyişməsini izləmək və qorumaq üçün vacibdir. Ekoloji tədbirlərin gücləndirilməsi zəruridir ki, Antarktikanın unikal canlıları qorunsun. 

Qeyd edək ki, Antarktika buzlaqlarının əriməsi dünya okeanlarının səviyyəsini qaldırsa da, onun Xəzər dənizinə birbaşa təsiri yoxdur. Bunun əsas səbəbi Xəzərin dünya okeanı ilə təbii əlaqəsi olmayan, qapalı bir su hövzəsi olmasıdır.