Arıların Beyinləri Çip Texnologiyasında İnqilab Yaratmağa Necə İlham Verir?

Arıların möcüzəvi naviqasiyası

Arılar kiçik beyinləri ilə ətraf mühiti dəqiq analiz edir, göydəki polarizasiyanı və uçuş sürətini ölçərək öz mövqelərini müəyyənləşdirirlər. Onlar GPS və peyk naviqasiyasından istifadə etmədən, təbiətin öz həllini tətbiq edirlər.

InsectNeuroNano layihəsi və texnoloji yenilik

Avropanın beş universitet və laboratoriyasının birgə işi olan InsectNeuroNano layihəsi, arıların daxili naviqasiya sistemini təqlid edən çip hazırlayır. Hazırda laboratoriya şəraitində ilk prototip yaradılıb. Bu çip nanofotonik dövrələrdən istifadə edir, işığı milyardlarla metr ölçüsündə deyil, milyardda bir metr ölçüsündə idarə edə bilir və həm işığı hiss edir, həm də məlumat ötürür.

Arı beyni ilə müasir çiplərin müqayisəsi

Arı beyninin çəkisi bir qramdan azdır və enerji sərfi 0.01 vattdan azdır. Müasir yüngül çiplər isə 80 qramdan çox çəkir və 7 vattdan artıq enerji sərf edir. Layihənin məqsədi arı beyninə bənzər, kiçik və enerji səmərəli çip yaratmaqdır. Hazırlanan çip yalnız bir vəzifəni – mövqeyini təyin etməyi yerinə yetirir.

Gələcəyə baxış və çətinliklər

Layihə 2026-cı ilin sentyabrına qədər davam edəcək. Texnologiyanın real dünyada istifadəyə verilməsi üçün isə təxminən 10 il lazım olacaq. Ekspertlər bildirirlər ki, təbiətin yaratdığı bu səmərəli sistemin tam təqlidinə hələ çox addım qalır. “Biz nəzəri konsepsiyadan laboratoriya masasında olan bir şeyə gəldik”, – deyə layihə iştirakçıları vurğulayırlar.

İnsan və texnologiya arasında körpü

Bu çip texnologiyası aşağı qiymətli ətraf mühit sensorlarında və kiçik, arı ölçüsündə robotlarda istifadə oluna bilər. İnsan həyatında və sənayedə enerji sərfini azaltmaq, kiçik cihazların effektivliyini artırmaq üçün böyük potensiala malikdir. Arıların təbiətində gizlənmiş bu sirr, gələcəyin texnologiyasına yeni nəfəs gətirir.