Asgard mikrobunun oksigenlə həyat təkamülünü necə dəyişdirdiyi üzə çıxdı

Dərin okeanın sirli sakini: Asgard mikrobı

2015-ci ildə Lokiarchaeota adı ilə kəşf edilən Asgard mikrobı, Norveç mifologiyasından ilhamlanan adları ilə elm dünyasında böyük maraq doğurub. İlk dəfə dərin okeanın hidrotermal ventlərində aşkar edilən bu mikrob, Uruqvayın sahillərində və Guaymas Basin kimi digər dəniz çöküntülərində də tapılıb.

Oksigenə dözümlülük və enerji metabolizması

Alimlərin araşdırmaları göstərir ki, Asgard mikrobının bəzi növləri oksigenə dözümlüdür və hətta oksigen istifadə etməklə enerji əldə edə bilir. Heimdall qrupu kimi bəzi Asgard mikrobları yüksək enerji metabolizması ilə seçilir. Bu, Asgardların oksigenlə zəngin mühitlərə uyğunlaşdığını və həyatın təkamülündə mühüm rol oynadığını göstərir.

Eukariotların əcdadı kimi Asgard

Asgard mikrobı eukariotların – yəni insan, heyvan və bitkilərin hüceyrələrinin – genetik oxşarlığını daşıyır. Bu mikrob və bakteriyaların birləşməsi nəticəsində eukariotların yaranması mümkün olub. Tədqiqatçılar bildirirlər ki, Asgard mikrobı oksigen metabolizmasını sıfırdan inkişaf etdirməyib, əksinə, oksigen ortaya çıxdıqdan sonra ona uyğunlaşaraq enerji əldə etmə qabiliyyətini inkişaf etdirib.

Elm adamlarının baxışı və gələcək tədqiqatlar

University of Texas at Austin, Aarhus Universiteti, Medical Research Council Laboratory of Molecular Biology və digər institutların mütəxəssisləri Asgard mikrobının oksigen istifadə qabiliyyətini laboratoriyada yoxlamağı planlaşdırır. Bu tədqiqatlar gələcək 5-10 il ərzində həyatın təkamülünü daha dərindən anlamağa kömək edəcək. Brett Baker və digər alimlər vurğulayırlar ki, “Oksigen ortaya çıxdı və Asgardlar ona uyğunlaşdı”, bu isə eukariotların yaranmasında əsas mərhələdir.

İnsanlıq üçün mənası

Asgard mikrobının tədqiqi təkcə elm üçün deyil, insanlığın öz köklərini anlamaq üçün də əhəmiyyətlidir. Bu mikrobun sirri həyatın mürəkkəbliyinin necə formalaşdığını, oksigenin həyat üçün dönüş nöqtəsi olduğunu göstərir. Hər birimiz bu qədim mikrobun izlərini daşıyırıq – o, həyatın dərin köklərinə işıq tutur.