Avropa 5G və kritik infrastrukturda riskli təchizatçılara niyə sərt məhdudiyyətlər qoyur?

Avropa kibertəhlükəsizliyi üçün yeni dövr başlayır

Avropa Komissiyası 20 yanvar 2026-cı il tarixində Cybersecurity Act qanununda köklü yeniləmə təklif edib. Bu addım 5G şəbəkələri və digər kritik infrastruktur sahələrində yüksək riskli təchizatçıların, xüsusən də Huawei və ZTE kimi Çin şirkətlərinin xaric edilməsini hədəfləyir.

Məhdudiyyətlər yalnız 5G ilə məhdudlaşmır

Yenilənmə yalnız 5G şəbəkələrinə aid deyil. Təklif optik lif kabelləri, günəş enerjisi sistemləri və təhlükəsizlik skanerləri kimi digər mühüm sahələrdə də riskli təchizatçıların istifadəsini məhdudlaşdırır. Bu, Avropanın informasiya və kommunikasiya texnologiyalarının təchizat zəncirlərinin təhlükəsizliyini köklü şəkildə gücləndirməyə yönəlib.

Risk dəyərləndirməsi və uyğunlaşma müddətləri

Avropa Komissiyası riskli ölkələrin siyahısını qanunda açıq şəkildə göstərməsə də, risk dəyərləndirməsi Komissiya və ya ən azı üç üzv dövlət tərəfindən tələb oluna bilər. Bu proses altı ay ərzində başa çatmalıdır. Təchizatçıların siyahısı hazırlandıqdan sonra isə mobil operatorlar 36 ay ərzində yeni tələblərə uyğunlaşmalıdırlar.

5G Toolbox və Cybersecurity Act 2

2020-ci ildə təqdim olunan 5G Toolbox-un hələ bütün üzv dövlətlər tərəfindən tam tətbiq edilməməsi narahatlıq doğurur. Yeni Cybersecurity Act 2 isə bu aləti qanuniləşdirərək üzv ölkələrdə vahid və sərt standartların tətbiqini təmin edəcək. Bu, Avropa kibertəhlükəsizlik agentliyi ENISA-nın səlahiyyətlərini də artıracaq.

Ekspert fikirləri və gələcək perspektivlər

Avropa Komissiyasının nümayəndələri bildirirlər ki, “Riskli ölkələrin siyahısı qanunda göstərilməyib”, lakin bu, çevik və vəziyyətə uyğun qərarların qəbuluna imkan verir. Eyni zamanda, “5G Toolbox 2020-ci ildə təqdim olunub, amma bütün üzv dövlətlər hələ tətbiq etməyib”. Bu isə yenilənmənin nə qədər zəruri olduğunu göstərir.

İnsanlar və təhlükəsizlik

Bu qanun yenilənməsi Avropada hər bir vətəndaşın gündəlik həyatına təsir edəcək. Daha təhlükəsiz 5G şəbəkələri və kritik infrastruktur sayəsində kiberhücumların riski azalacaq, enerji və kommunikasiya sistemlərinin dayanıqlığı artacaq. İnsanlar daha etibarlı texnologiyalardan istifadə edərək, gələcəyin rəqəmsal dünyasında özlərini daha güvəndə hiss edəcəklər.

Avropa Parlamentinin və Şuranın təsdiqini gözləyən bu təklif rəqəmsal təhlükəsizliyi yeni səviyyəyə qaldırmaq üçün mühüm addımdır. Təklifdə təcili müdaxilə proseduru da mövcuddur ki, bu da fövqəladə hallarda sürətli reaksiya imkanını təmin edir.

Yeni Cybersecurity Act Avropanın rəqəmsal müstəqilliyini və kibertəhlükəsizliyini möhkəmləndirəcək, həmçinin texnoloji inkişafa inamı artıracaq.