Avropa Raket Startaplarına Rekord 543.6 Milyon Avro Dəstək Verildi – Nə Gözlənilir?

ESA Avropa Launcher Challenge-də Yeni Dövr

Avropa Kosmik Agentliyi (ESA) Avropa Launcher Challenge proqramı çərçivəsində ilk müqavilələri imzalayaraq, üç Avropa raket startapına ümumilikdə 543,6 milyon avro ayırıb. Bu addım Avropanın kosmik buraxılış imkanlarını Ariane 6 və Vega-C-dən kənara genişləndirmək məqsədi daşıyır.

Startaplara Ayrılan Maliyyə Dəstəyi

Maliyyə dəstəyi Almaniyanın Isar Aerospace şirkətinə 197,8 milyon avro, Rocket Factory Augsburg-a 186,9 milyon avro və İspaniyanın PLD Space-ə 158,9 milyon avro olaraq bölünüb. Dördüncü müqavilə, ArianeGroup-un törəmə şirkəti MaiaSpace ilə hələ yekunlaşmayıb və yaxın həftələrdə tamamlanması gözlənilir.

Müqavilələrin İki Komponenti

Müqavilələr iki hissədən ibarətdir: A komponenti 2030-cu ilə qədər əməliyyat buraxılış xidmətlərini əhatə edir, lakin şirkətlərin 2027-ci ilin sonuna qədər orbitə çıxışı təmin etməsi tələb olunur. B komponenti isə 2028-ci ilin sonuna qədər nümayiş etdirilməli olan raket təkmilləşdirmələrini maliyyələşdirir. Maliyyə vəsaiti mərhələlər üzrə veriləcək.

Raketlər və Texniki Göstəricilər

Rocket Factory Augsburg-un RFA One raketi təxminən 30 metr hündürlükdə və 2,15 metr diametrdədir, 500 kiloqram yükü 500 km yüksəklikdə günəş-sinxron orbitə daşıya bilir. Müqavilə əsasən Almaniya tərəfindən maliyyələşdirilir, Böyük Britaniyanın da payı var.

Isar Aerospace-in Spectrum raketi iki mərhələlidir və 700 kiloqram yükü günəş-sinxron orbitə, yaxud 1000 kiloqramı aşağı orbitə daşımaq üçün nəzərdə tutulub. İlk uçuş 2025-ci ildə Norveçdə Andøya kosmodromundan həyata keçirilib, lakin uğursuz olub. İkinci uçuş üçün "Onward and Upward" adlı kampaniya davam edir, lakin 2026-cı il üçün planlaşdırılan pəncərələr təxirə salınıb.

PLD Space-in Miura 5 raketi Fransız Qvianasında yerləşən Avropa Kosmodromundan 540 kiloqram yükü günəş-sinxron orbitə daşımaq üçün hazırlanır. Şirkət əvvəlcə suborbital Miura 1 raketini uğurla uçurub və Miura 5-in ilk orbital uçuşunu bu il həyata keçirməyi planlaşdırır.

MaiaSpace-in raketinin ilk orbital uçuşu 2027-ci ilin ikinci yarısında nəzərdə tutulub. Müqavilə hələ imzalanmayıb, lakin danışıqlar yekunlaşmaq üzrədir. MaiaSpace-in raketi təkrar istifadə üçün dizayn edilib və təkrar istifadə olunmayan halda 1500 kiloqram yük daşımaq qabiliyyətinə malikdir.

Avropanın Kosmik Yarışında Yeni İştirakçılar

Orbex şirkəti 2026-cı ilin fevralında maliyyə çətinlikləri səbəbindən fəaliyyətini dayandırıb və müqavilə ala bilməyib. Şirkətin Sutherland kosmodromu ilə bağlı aktivləri satılıb.

Avropa Launcher Challenge-in Hədəfləri

Növbəti əsas məqsəd 2028-ci ilə qədər uğurlu orbital uçuşların həyata keçirilməsidir. ESA-nın bu proqramı Avropanın kosmik müstəqilliyini artırmaq və yeni texnologiyaların inkişafını sürətləndirmək üçün vacib addımdır.

Ekspert Baxışı

ESA-nın Kosmik Nəqliyyat Direktoru Géraldine Naja bu mərhələni "Avropa Launcher Challenge-in başlanğıcı" kimi qiymətləndirir və proqramın Avropada rəqabəti təşviq edəcəyini vurğulayır.

Bu təşəbbüs Avropanın kosmik sənayesində yeni iş yerləri yaradacaq, innovasiyaları dəstəkləyəcək və gənc mühəndislərə ilham verəcək. Kosmik startapların uğurları Avropanın texnoloji gələcəyini formalaşdırır və peyk xidmətlərinin inkişafına təkan verir, beləliklə Avropanın qlobal kosmik arenadakı mövqeyini gücləndirir.