Avropada İlk Dəfə: 3D Bioprintinqlə Canlı Toxumalar Yetişdirilir

Canlı Toxumaların Yeni Dövrü

Avropa İttifaqının maliyyələşdirdiyi PRISM-LT layihəsi 3D bioprintinq texnologiyası ilə laboratoriyada canlı sümük, yağ və əzələ toxuması yetişdirməyi hədəfləyir. 2027-ci ilə qədər davam edəcək bu beşillik layihə mühəndisliklə hazırlanmış canlı materiallar (ELM) üzərində işləyir. Bu materiallar canlı hüceyrələrdən ibarət olub, özünü təmir etmək və ətraf mühitə uyğunlaşmaq qabiliyyətinə malikdir.

PRISM-LT-nin İnnovativ Platforması

Layihənin elmi koordinatoru, Qlazqo Universitetinin bio mühəndisliyi professoru Massimo Vassalli bildirir ki, PRISM-LT 3D bioprintinq platforması mürəkkəb canlı toxumalar yaradır. Komanda bioink və kapsullardan istifadə edir; hər kapsulda skelet funksiyasını yerinə yetirən material və genetik olaraq modifikasiya olunmuş mikroorqanizmlər yerləşir. Bu mikroorqanizmlər kök hüceyrələrin inkişafını kimyəvi siqnallarla idarə edir.

İstehsal Prosesi və Nəticələri

İstehsal prosesi bir neçə dəqiqədən bir saata qədər davam edir, kök hüceyrələrin sümük, yağ və ya əzələ toxumasına çevrilməsi isə təxminən üç həftə çəkir. Hazırda laboratoriyada təxminən 1 kvadrat santimetr nazik toxuma istehsal olunur, lakin komanda artıq 1 kub santimetr ölçüsündə toxuma bloku üzərində çalışır. Layihə sümük iliyi ilə yağ toxumasının interfeysini və ətin teksturasını verən əzələ-yağ strukturlarını təkrarlamağa yönəlib.

Tibbi və Qida Sənayesində Tətbiqlər

PRISM-LT platforması dərman testləri və fərdi tibbdə istifadə üçün insan orqanlarının mini modellərini yaratmaq imkanları təqdim edir. Qida sənayesində isə layihə yetişdirilmiş ətin düzgün yağ paylanmasını təmin etmək üçün maya ilə işləyir. Layihə koordinatoru Laura Martinelli bildirir: “Bioprintinq texnologiyamız sayəsində alternativ ətlərdə düzgün tekstura əldə edə bilirik, bu da məhsulun bazara çıxarılması üçün böyük fürsət yaradır.”

Gələcəyə Baxış

Layihə Avropa İnnovasiya Şurası ilə əməkdaşlıq edir və mürəkkəb canlı toxumaların istehsalını genişləndirmək məqsədi daşıyır. Vassalli əlavə edir: “Layihəyə başladığımızda iki əsas sual var idi: bu mümkündürmü və miqyaslana bilərmi? İndi isə deyə bilərik ki, bu texnologiya həyata keçirilə bilər və tibbdə, qida sahəsində inqilabi dəyişikliklər vəd edir.”

Layihə həmçinin tənzimləyici orqanlarla əməkdaşlıq edir ki, ELM-lərin tibbdə və qida istehsalında istifadəsi üçün yeni qaydalar müəyyən olunsun.