Niyə Avstraliya elmi maliyyələşmədə geridə qalır? CSIRO yeni donor axtarışında

Avstraliya elmi maliyyələşmədə geriliklə üzləşir

Avstraliya tədqiqat və inkişaf üçün iqtisadiyyatının cəmi 1.6 faizini ayırır. Bu göstərici digər oxşar ölkələrdə təxminən 5 faizdir. Bu fərq ölkənin elmi inkişafında ciddi problemlər yaradır. CSIRO – Avstraliyanın aparıcı milli elmi agentliyi – maliyyə çatışmazlığını aradan qaldırmaq üçün xeyriyyəçilər və bizneslərlə əməkdaşlıq axtarır.

CSIRO-nun maliyyə və infrastruktur problemləri

CSIRO-nun 800-dən çox binasının 80 faizdən çoxu 2025-ci ilin sonuna qədər istifadəyə yararsız vəziyyətə gəlib. Bu, təşkilatın fəaliyyətinə ciddi təsir göstərir. 2023-cü ilin mayında federal büdcədən CSIRO üçün növbəti dörd il ərzində 387 milyon dollar (təxminən 660 milyon AZN) ayrılıb, lakin artan elmi işlərin dəyərini qarşılamağa bu vəsait yetmir.

İş yerlərində ixtisarlar qaçılmazdır

2026-cı ilin əvvəlində CSIRO rəhbərliyi iş yerlərinin təxminən dörddə birinin ixtisar ediləcəyini açıqlayıb. Əvvəlcə ixtisarların yarısının əsasən ətraf mühit tədqiqatları bölməsində olacağı gözlənilirdi. Ümumilikdə isə 350 tədqiqat mövqeyinin ləğv olunması planlaşdırılır. Bu, elmi araşdırmaların həcminin azalmasına səbəb olacaq.

Doug Hiltonun çağırışı və gələcək perspektivlər

CSIRO-nun baş icraçı direktoru Doug Hilton xeyriyyəçilərlə və bizneslərlə danışıqlar aparır. O, əlavə maliyyənin elmi təsirə fokuslanmasını vacib sayır və elmin cəmiyyət üçün əhəmiyyətini izah etməyin önəmini vurğulayır. Hilton hesab edir ki, CSIRO gələcək üçün lazım olan elmi dəstəyi verməyə davam edəcək.

İnsanlara və cəmiyyətə təsiri

Elmi tədqiqatların azalması Avstraliya üçün uzunmüddətli risklər yaradır. AR-GE-nin zəifləməsi yeni texnologiyalar və innovasiyalar üçün əsas olan iqtisadi inkişafı ləngidə bilər. İnsanlar iş yerlərinin itirilməsi və elmi sahədəki qeyri-müəyyənliklə üzləşirlər. CSIRO-nun özəl donorlarla əməkdaşlığı bu çətinlikləri yüngülləşdirməyə yönəlib, lakin nəticələr hələ dəqiqləşməyib.