Avtoritarizm və Süni İntellekt: İnsan Hüquqlarına Yeni Təhlükə Nədir?

İnsan Hüquqları və Avtoritarizm: Yeni Dövrün Çağırışı

2025-ci il insan hüquqları sahəsində dönüş nöqtəsi kimi qiymətləndirilir. Human Rights Watch-un direktoru Philippe Bolopionun sözlərinə görə, son 20 ildə demokratiyada davamlı geriləmə müşahidə olunur. Bu geriləmənin sürətlənməsində ABŞ-ın siyasətindəki dəyişikliklər və avtoritar rejimlərin güclənməsi əsas rol oynayır.

Süni İntellekt Avtoritar Rejimlərin Əlinə Keçir

Avtoritar hökumətlər süni intellekt texnologiyalarından istifadə edərək vətəndaşların həyatına daha dərindən müdaxilə edir. Bolopionun sözlərinə görə, süni intellekt avtoritar rejimlərin əhalini izləmə və nəzarət imkanlarını sürətlə artırır və bu, insan hüquqları üçün böyük təhlükə yaradır.

Populist Liderlərin Güclənməsi və Demokratiyanın Zəifləməsi

Demokratik ölkələrdə seçilmiş populist liderlər müxalifəti və müstəqil medianı sıxışdıraraq demokratiyanın əsas sütunlarını sarsıdırlar. Bolopion bildirir ki, demokratiyalar populist liderlərin əlində zəifləyir və bu, demokratik institutların məhv olmasına gətirib çıxarır.

Beynəlxalq Hüquq və İnsan Hüquqları Sisteminin Təhdidi

Rusiya və Çin kimi avtoritar dövlətlər insan hüquqları sisteminə ciddi zərbə vurur. ABŞ-ın bəzi siyasətləri isə bu rejimlərin güclənməsini təşviq edir. ABŞ Konqresi icra hakimiyyətinin güclənməsinə qarşı kifayət qədər reaksiya verməyib. Beynəlxalq Cinayət Məhkəməsi 27 ildir fəaliyyət göstərir və Netanyahu, Putin kimi liderlərə qarşı qərarlar qəbul edib, lakin bu məhkəmə avtoritar ölkələrin təzyiqi altında qalır.

Sosial Media və Manipulyasiya

Avtoritar rejimlər sosial mediadan manipulyasiya üçün istifadə edir, süni intellekt isə siyasi meylləri proqnozlaşdırmaqda güclü vasitəyə çevrilib. Bu, vətəndaşların məlumat alma azadlığını məhdudlaşdırır və ictimai rəyi formalaşdırır.

İnsan Hüquqları Müdafiəçilərinin Mübarizəsi

Bütün bu təzyiqlərə baxmayaraq, insan hüquqları hələ də mövcuddur və müdafiəçilər müqavimət göstərir. Xalq küçələrdə etiraz edir, həmrəylik nümayiş etdirir. Kanada baş naziri ölkələrin birləşməsini çağırır. Avropa İttifaqı insan hüquqları məsələsində zəif olsa da, bu çağırışlara cavab verməyə çalışır.

Nəticə: Demokratiyanın Qorunması Üçün Birlik Zəruridir

Philippe Bolopionun fikrincə, sosial bərabərsizliyin artması demokratiyanın zəifləməsinə səbəb olur. Demokratik ölkələr və vətəndaş cəmiyyəti birləşməli, avtoritarizmə qarşı güclü müqavimət göstərməlidir. İnsan hüquqları üçün mübarizə davam edir – bu, həm də gələcək nəsillərin azadlığı üçün vacibdir.