Ayda fiber-optik kabellərlə zəlzələlərin izlənməsi: Yeni dövr başlayır

Ayda yeni dövr: fiber-optik kabellərlə zəlzələ monitorinqi

Ay səthində baş verən zəlzələlər Yerinkindən fərqlidir və onların səbəbləri əsasən Yer tərəfindən yaranan cəzbə qüvvələri, meteorit təsirləri və temperatur dəyişiklikləridir. Apollo proqramı dövründə 1969-1977-ci illərdə minlərlə ay zəlzələsi qeydə alınsa da, o zaman az sayda seysmometr istifadə olunub. İndi Los Alamos Milli Laboratoriyası fiber-optik kabellərin ay zəlzələlərini izləmək üçün istifadəsinin mümkünlüyünü araşdırır.

Fiber-optik kabellərin üstünlükləri

Bu kabellər yüngül, davamlı və ənənəvi seysmometrlərdən daha ucuzdur. Bir kabel minlərlə seysmometr kimi fəaliyyət göstərə bilər. Üstəlik, ay səthində qazılmadan yerləşdirilə bilən bu texnologiya, robotlar vasitəsilə uzun məsafələrə yayılaraq geniş əraziləri əhatə edə bilər.

Yeni perspektivlər və insan təhlükəsizliyi

Fiber-optik kabellər yalnız zəlzələləri izləmək üçün deyil, həm də ayda toz və zibilin yayılmasını müşahidə etmək üçün istifadə oluna bilər. Bu, gələcək astronavtların təhlükəsizliyini təmin etməkdə mühüm rol oynayacaq. NASA-nın Artemis proqramı çərçivəsində bu texnologiya astronavtların təhlükəsizliyini artırmaq və infrastrukturun dayanıqlığını təmin etmək üçün əhəmiyyətlidir.

Ekspertlərin fikri

Los Alamos Milli Laboratoriyasından Carly Donahue bildirir ki, “Ayda çoxlu seysmik fəaliyyət var və fiber-optik kabellər yüngül, möhkəm və sərfəlidir.” Bu yeni metod kosmik tədqiqatlarda inqilabi dəyişikliklərə yol açacaq.

Gələcəyə baxış

2026-cı ilin fevral və mart aylarında nəşr olunan tədqiqatlar göstərir ki, fiber-optik texnologiya Ayın səthində zəlzələlərin daha dəqiq və geniş monitorinqini mümkün edəcək. Bu isə astronavtların təhlükəsizliyini artırmaqla yanaşı, Ayın daxili quruluşu və geoloji proseslərini daha dərindən anlamağa kömək edəcək.

Ayda fiber-optik kabellərin tətbiqi, kosmik tədqiqatlarda yeni bir mərhələdir. Bu texnologiya insanlığın kosmosda daha təhlükəsiz və məlumatlı addımlar atmasına şərait yaradacaq.