Ayın arxa tərəfində qədim partlayışın sirri ilk dəfə açıldı

Ayın gizli tarixi: Çan'ə-6 missiyasının kəşfi

2024-cü ildə Çan'ə-6 missiyası Ayın arxa tərəfində, Cənub qütbü-Əitken hovuzundan təxminən iki kiloqram torpaq və daş nümunələri gətirdi. Bu nümunələr Ayın görünməyən üzərindəki sirli keçmişə işıq tutdu.

Qədim partlayışın izləri

Tədqiqatçılar dörd mikroskopik bazalt fraqmentini yüksək dəqiqlikli kütlə spektrometriyası ilə analiz etdilər. Nəticələr göstərdi ki, Ayın arxa tərəfində kaliumun ağır izotopları daha çoxdur, dəmir izotoplarında isə fərq minimaldır. Bu, qədim partlayış zamanı yaranan zərbə dalğasının mantiyanı əridiyini və elementləri yenidən payladığını göstərir.

2500 dərəcə Selsidən yuxarı temperatur

Partlayışın yaratdığı temperatur 2500 dərəcədən çox idi. Bu şiddətli istilik vulkanik materialların Ayın yaxın tərəfinə daşınmasına səbəb oldu. Nəticədə Ayın arxa yarımkürəsi kaliumun ağır izotopları ilə zənginləşdi, bu isə Ayın iki yarımkürəsinin kimyəvi fərqini izah edir.

Daxili struktur və kosmik tarix

Bu qədim zərbə Ayın daxili strukturunu dəyişdi və onun geoloji tarixini yenidən formalaşdırdı. Tədqiqatçılar bu kəşfin Ayın yaranması və inkişafı barədə anlayışımızı dərinləşdirəcəyini vurğulayırlar.