Ayın Yerə Yaxınlaşması və Uzaqlaşmasının 1776-cı ildən bəri sirri nədir?

Ayın Yerə yaxınlığı və uzaqlaşmasının tarixi

1776-cı ildə Ay Yerə təxminən 31 fut (9.4 metr) yaxın idi. O vaxtdan bəri Ay hər il Yer səthindən 3.8 santimetr (1.5 düym) uzaqlaşır. Bu, Ayın hazırkı orta məsafəsi olan 384 400 kilometr (238 855 mil) ilə müqayisədə kiçik, amma davamlı bir dəyişiklikdir.

Ayın orbitindəki fərqliliklər və təsirləri

Ayın orbitində aylıq məsafə fərqi təxminən 26 000 mil (43 000 km) təşkil edir. Bu dəyişikliklər Ayın Yerə olan təsirini, xüsusilə dənizlərdə qabarma və çəkilmə hadisələrini gücləndirir. Ayın cazibə qüvvəsi Yer kürəsinin okeanlarında qabarma yaratmaqla bu təbii ritmi formalaşdırır.

Yer kürəsinin fırlanmasına təsir

Ayın uzaqlaşması Yer kürəsinin fırlanma sürətini yavaşladır. Hər əsrdə Yer kürəsinin bir fırlanması təxminən 2.3 millisekund gecikir. 1776-cı ildə isə bir gün indiki gündən təxminən 5.75 millisekund daha qısaydı. Bu yavaşlama Yer kürəsinin daxili və ekosistem proseslərinə təsir göstərir.

Apollo missiyalarının rolu

Apollo missiyaları zamanı Ay səthinə yerləşdirilən retroreflektorlar vasitəsilə Yer-Ay məsafəsi lazerlə ölçülür və Ayın Yer səthindən uzaqlaşma sürəti dəqiq müəyyənləşdirilib. Məlum olub ki, Ay hər il təxminən 3.8 santimetr (1.5 düym) uzaqlaşır və bu proses təxminən 15 milyard il sonra dayanacaq.

Gələcək perspektivlər

Təxminən 5 milyard il sonra Günəş qırmızı nəhəngə çevriləcək və həm Yer, həm də Ay Günəş tərəfindən udulacaq. Bundan əvvəl isə Ayın uzaqlaşması nəticəsində Yer səmasında tam Günəş tutulmaları sona çatacaq, yalnız halqalı ("od halqası") tutulmalar qalacaq.

Ayın Yerə olan bu yavaş, amma davamlı uzaqlaşması həm astronomiya, həm də Yer üzündə həyat üçün mühüm nəticələrə malikdir. İnsanlar üçün isə bu, gecə səmasında dəyişən Ayın maraqlı tarixidir.