Barcelona Universiteti süni intellektlə kainatın genişlənməsini necə ölçür?

Süni İntellektlə Kainatın Genişlənməsini Daha Dəqiq Ölçmək

Barcelona Universitetinin Kosmos Elmləri İnstitutu (ICCUB) kainatın genişlənməsini daha dəqiq ölçmək üçün yeni süni intellekt texnologiyası hazırlayıb. Bu texnologiya Type Ia supernovaların təsvirlərini analiz edir və ənənəvi metodlardan fərqli olaraq, əsasən spektrlərə deyil, yalnız təsvir məlumatlarına əsaslanır.

Type Ia Supernovaların Əhəmiyyəti

Type Ia supernovalar ağ cırtdan ulduzların partlayışı nəticəsində yaranır və onların parlaqlığı demək olar ki, eynidir. Bu səbəbdən astronomlar onları “standart şamlar” kimi istifadə edərək, kainatdakı məsafələri hesablaya bilirlər. Lakin supernovaların parlaqlığı ev sahibi qalaktikanın xüsusiyyətlərindən asılı olaraq dəyişə bilər ki, bu da ölçmələrdə çətinlik yaradır.

CIGaRS Çərçivəsi: Yeni Yanaşma

Tədqiqatçılar CIGaRS adlı süni intellekt əsaslı çərçivə hazırlayıblar. Bu model supernovalar, onların ev sahibi qalaktikalar, işığı dəyişdirən toz və kainatın genişlənməsi kimi faktorları birləşdirərək Bayesian inferensiyası ilə kainatın simulyasiyasını həyata keçirir. Süni intellekt şəbəkəsi simulyasiyalardan real müşahidələri müqayisə edərək daha dəqiq və geniş miqyaslı nəticələr verir.

Rubin Rəsədxanası və Gələcək Perspektivlər

Çilidə yerləşən Vera C. Rubin Rəsədxanası yaxın gələcəkdə on milyonlarla supernova aşkar edəcək. Bu supernovaların təxminən 99%-i yalnız fotometrik üsulla, yəni müxtəlif rənglərdə çəkilmiş təsvirlərlə müşahidə olunacaq. CIGaRS çərçivəsi məhz bu böyük məlumat həcminə uyğun hazırlanıb və ənənəvi spekroskopik metodlarla müqayisədə kosmoloji nəticələrin dəqiqliyini dörd dəfə artırma potensialına malikdir.

Ekspertlərin Baxışı

Barcelona Universitetindən Raúl Jiménez bildirir ki, “Kainatı modelləşdirməyin güclü yolu Bayesian inferensiyası ilə kompüterdə ab initio simulyasiya aparmaqdır.” Konstantin Karchev əlavə edir: “Bizim kompromissiz, son-dərəcə simulyasiya əsaslı inferensiya yanaşmamız Rubin Rəsədxanasının məlumatlarından kosmoloji və astrofiziki informasiyanı tam çıxarmağa imkan verir.”

İnsanlıq və Elm Üçün Yeni Üfüqlər

Bu metod kainatın genişlənməsini anlamaqda yeni mərhələ açır. Daha dəqiq ölçmələr qaranlıq enerjinin təbiətini və kainatın gələcəyini daha yaxşı anlamağa kömək edəcək. Bu da insanlığın kainatdakı yerini yenidən düşünməsinə səbəb ola bilər.