Basal Gangliya: 56 İnstitutun Beyin Hüceyrələrinin Sirrini Aşkar Etməsi
...
Süni intellekt
Oxumaq vaxt alır?
Məqalələri dinləyə bilərsizBasal gangliyanın beyin funksiyalarındakı rolu
Beynin təxminən 2%-ni təşkil edən basal gangliya hərəkətlərin, emosiyaların, motivasiyanın və vərdişlərin idarəsində əsas rol oynayır. Bu kiçik, lakin vacib beyin bölgəsi Parkinson xəstəliyi, şizofreniya və bipolar pozuntu kimi ciddi nevroloji və psixiatrik xəstəliklərlə bağlıdır.
56 institutun beynəlxalq əməkdaşlığı
9 ölkədən 56 institutun birgə iştirakı ilə həyata keçirilən tədqiqat basal gangliya hüceyrələrini növlər üzrə təsnif etmək üçün genişmiqyaslı "bioloji Rosetta Stone" layihəsini təqdim edib. Bu layihə BRAIN Initiative Cell Atlas Network (BICAN) çərçivəsində həyata keçirilir və insan, makak, marmoset və siçanlardan toplanmış 25,5 milyon beyin hüceyrəsinin məlumatlarını əhatə edir.
Hüceyrə atlasının yaradılması və texnologiyanın rolu
Tədqiqatçılar 21 milyon insan hüceyrəsini RNA sekvenləşdirmə, epigenom analizləri və elektrik aktivliyi ölçüləri vasitəsilə araşdırıblar. Süni intellekt nümunələrin tapılması və təsnifatında mühüm rol oynayıb. Nəticədə basal gangliyanın hüceyrə növləri ilk dəfə sistemləşdirilərək ictimaiyyət üçün açıq atlas şəklində təqdim olunub.
Yeni kəşflər və xəstəliklərlə əlaqəsi
Layihə çərçivəsində yeni tip beyin hüceyrəsi şizofreniya və bipolar pozuntu ilə əlaqələndirilib. Hədəflənmiş gen terapiyası Parkinson tremorlarını heyvan modellərində azaldıb. Eyni zamanda, müəyyən basal gangliya hüceyrələrində genetik dəyişikliklərin autizm ilə bağlı ola biləcəyi aşkar edilib. Yaşla bağlı gen ifadəsi nümunələri də müəyyən olunub.
Gələcək perspektivlər və insan həyatına təsiri
BICAN layihəsi insan və digər primatların beyin hüceyrələrini standart atlasda təsvir etməyi hədəfləyir. Layihənin tamamlanması üçün 2-3 il vaxt tələb olunur. Seattle-də yerləşən Allen İnstitutundan Michael Hawrylycz bu işin "irəliləyiş üçün zəruri təməl iş" olduğunu vurğulayır və əlavə edir ki, "süni intellekt bu iş üçün mükəmməl vasitədir." Bu tədqiqatlar nevroloji xəstəliklərin daha yaxşı başa düşülməsi və müalicə üsullarının inkişafı üçün yeni imkanlar açır, milyonlarla insanın həyatına təsir göstərə bilər.