Niyə beyin indi qərar verməyə daha erkən başlayır? Yeni elmi kəşf!

Beynin qərarvermə mexanizmi yenidən nəzərdən keçirilir

Beynin qərar verməyə əvvəlki düşüncədən daha erkən başladığı yeni tədqiqatla sübut olunub. University of Illinois Urbana Champaign-in aparıcı tədqiqatçısı, elektrik və kompüter mühəndisliyi professoru Yurii Vlasovun rəhbərliyi ilə aparılan araşdırma göstərir ki, qərarvermə prosesi yalnız frontal korteksdə deyil, həm də erkən sensor beyin bölgələrində baş verir.

Virtual reallıqda beyin fəaliyyətinin müşahidəsi

Tədqiqat zamanı siçanların beyin fəaliyyəti virtual reallıq mühitində izlənilib. Alimlər qərarvermənin beyin sahələri arasında tək istiqamətli deyil, sürətli geribildirim dövrləri ilə həyata keçirildiyini aşkar ediblər. Xüsusilə, əsas somatosensor korteksdə (S1) erkən qərarvermə fəaliyyəti müşahidə olunub. Bu, ənənəvi modeli — məlumatın sadəcə bir istiqamətdə ötürülməsi — təkzib edir.

Beynin çoxsahəli qarşılıqlı əlaqəsi

Yurii Vlasov bildirir ki, “beynin neyron kodu hələ də əsasən naməlum dildir” və milyard illərin təkamülündən öyrənmək vacibdir. Tədqiqat göstərir ki, qərarvermə yalnız frontal korteksin işi deyil, beynin müxtəlif sahələrinin dinamik və qarşılıqlı əlaqəli fəaliyyəti ilə bağlıdır.

Süni intellekt üçün yeni perspektivlər

Bu kəşf süni intellekt sistemlərinin inkişafında yeni imkanlar açır. Vlasovun sözlərinə görə, “bioloji intellektin arxitekturasından öyrənərək, AI-nin daha effektiv, az enerji sərf edən və daha ağıllı olması mümkündür”. Bu yanaşma gələcək süni intellekt arxitekturalarında tətbiq oluna bilər.

Gələcək tədqiqat planları

Alimlər neyron fəaliyyətinin vaxtlamasını daha dərindən araşdırmaq üçün yeni texnologiyalardan istifadə etməyi planlaşdırırlar. Bu, həm insan beyni haqqında anlayışımızı genişləndirəcək, həm də süni intellekt sahəsində innovasiyalara təkan verəcək.

Bu tədqiqat 2026-cı ilin iyul ayında Proceedings of the National Academy of Sciences (PNAS) jurnalının 123 (18) sayında dərc olunub və beyin elmləri ilə süni intellekt sahəsində yeni mərhələnin başlanğıcı kimi qiymətləndirilir.