Beyin Yaşlanmasını Dayandıran DMTF1 Zülalının Kəşfi Nəyi Dəyişəcək?

Beyin yaşlanmasının sirri: neyron kök hüceyrələrin azalması

İnsan beyni yaşlandıqca neyron istehsalı azalır. Bu proses yaddaşın zəifləməsinə və zehni qabiliyyətlərin pisləşməsinə səbəb olur. Lakin Sinqapur Milli Universitetinin (NUS) alimləri beynin bu təbii tənəzzülünü yavaşlatmaq üçün yeni bir açar tapıblar.

DMTF1 zülalı: neyron yenilənməsinin açarı

NUS-un tədqiqatçıları DMTF1 adlı xüsusi bir zülalın neyron kök hüceyrələrinin regenerasiyasını tənzimlədiyini müəyyən ediblər. Yaşlanmış neyron kök hüceyrələrində DMTF1 zülalı basdırılmış vəziyyətdədir. Onun ifadəsinin bərpası isə kök hüceyrələrin fəaliyyətini və çoxalmasını bərpa edir.

Tədqiqatın əsas nəticələri və metodları

Tədqiqatçılar insan kök hüceyrə sistemləri və siçan modellərindən istifadə edərək DMTF1-nin xromatin yenidən qurulması vasitəsilə böyümə ilə bağlı genləri aktivləşdirdiyini sübut ediblər. Bu zülal telomerlərin qısalmasına baxmayaraq neyron kök hüceyrələrin çoxalmasını bərpa edir. Telomerlərin qısalması hüceyrə yaşlanmasının əsas göstəricilərindən biridir.

Ekspert rəyi və gələcək perspektivlər

Tədqiqatın baş müəllifi Derrick Sek Tong Ong deyir ki, “neyron kök hüceyrələrin regenerasiyası mexanizmlərini anlamaq yaşa bağlı zehni zəifliyin öyrənilməsində möhkəm zəmin yaradır.” Liang Yajing isə əlavə edir ki, “DMTF1 neyron kök hüceyrələrin çoxalmasına yaşlanma prosesində mühüm töhfə verə bilər.”

İnsan həyatına təsiri və ümidlər

Bu kəşf yaşa bağlı yaddaş problemlərinin və nevroloji xəstəliklərin müalicəsində yeni terapiyaların inkişafına yol açır. Hələ ki, tədqiqatlar insan bədənindən kənarda aparılıb, amma gələcəkdə DMTF1 üzərində terapiyaların yaradılması yaşlanmanın zehni təsirlərini yüngülləşdirə bilər. Bu, milyonlarla insan üçün həyat keyfiyyətinin yüksəlməsi deməkdir.

Tədqiqat nəticələri 25 fevral 2026-cı il tarixində Science Advances jurnalında dərc olunub.