Böyük Adron Kollayderi 4 İllik Dayandırma ilə Tünd Maddənin Sirrini Açıqlayacaq

Böyük adron kollayderində tarixi modernizasiya

Cenevrə yaxınlığında, 100 metr dərinlikdə yerləşən Böyük adron kollayderi (BAK) bazar ertəsindən etibarən dörd il müddətinə dayandırılacaq. Bu, onun fəaliyyətində ən genişmiqyaslı modernizasiya olacaq. 2012-ci ildə Higgs bozonunun kəşfi ilə fizika dünyasında inqilab yaradan bu nəhəng cihaz, indi kainatın ən böyük sirrlərindən biri olan tünd maddənin təbiətini araşdırmaq üçün hazırlanır.

Modernizasiyanın məqsədi və əhəmiyyəti

BAK protonları işıq sürətinə yaxın sürətlə sürətləndirərək toqquşmalar yaradır. Modernizasiya sonrası toqquşmaların sayı təxminən on dəfə artacaq və hər saniyə bir neçə milyard toqquşma baş verəcək. Bu, alimlərə kainatın yalnız 5%-ni təşkil edən adi maddədən başqa, təxminən 27%-ni təşkil edən tünd maddəni daha dərindən anlamağa imkan verəcək. Qalan 68% isə tünd enerji təşkil edir və hələ də birbaşa aşkar edilməyib.

Texniki və maliyyə tərəfi

Modernizasiyanın ümumi dəyəri təxminən 1,5 milyard ABŞ dollarıdır (təxminən 2,55 milyard AZN). Bu yeniliklər sayəsində BAK daha güclü və dəqiq nəticələr verəcək.

Gələcəyin kəşfləri və insanlıq üçün önəmi

Bu layihə təkcə fizika elminə deyil, həm də insanlığın kainatdakı mövqeyini anlamağa böyük töhfə verəcək. Tünd maddənin və tünd enerjinin sirrinin açılması, yeni texnologiyaların inkişafına və fundamental elmin irəliləməsinə yol açacaq. Bu, həm də gələcək nəsillərə kainatın necə işlədiyini daha yaxşı başa düşmək üçün unikal fürsət təqdim edir.