Buzun niyə sürüşkəndir? Bu Yeni Nəzəriyyələr Həyatımızı Dəyişdirəcək!

Buzun sürüşkənliyi: əsrlər boyu davam edən sirr

Buzun səthi nazik, suya bənzər təbəqə ilə örtülür və məhz bu təbəqə onun sürüşkənliyinə səbəb olur. Bu fenomen gündəlik həyatımızda, idman və nəqliyyatda böyük rol oynayır. Amma buzun sürüşkənliyinin əsas səbəbi hələ də tam aydın deyil.

Tarixi nəzəriyyələr və mübahisələr

1800-cü illərin ortalarında ingilis mühəndisi James Thomson təzyiqin buzun səthini əridərək sürüşkənliyə səbəb olduğunu irəli sürdü. Onun kiçik qardaşı William Thomson (Lord Kelvin) təzyiq və ərimə nöqtəsi arasındakı əlaqəni təsdiqlədi. Lakin 1930-cu illərdə Frank P. Bowden və T. P. Hughes bu təzyiq əriməsi nəzəriyyəsinə qarşı çıxdılar və sürtünmə istiliyinin buzun əriməsinə səbəb olduğunu iddia etdilər.

Müasir tədqiqatlar və yeni yanaşmalar

Daniel Bonn və komandası sürtünmə istiliyinin buzun sürüşkənliyinə təsir etmədiyini göstərdi. Michael Faraday isə buz səthində öncədən ərimiş nazik təbəqənin olduğunu müşahidə etdi. Charles Gurney və Woldemar Weyl səth molekullarının kristalın içindən fərqli davrandığını təklif etdilər. 2010-cu illərdə Luis MacDowell və həmkarları üç nəzəriyyənin eyni anda işlədiyini göstərən simulyasiyalar apararaq bu mübahisələri birləşdirməyə çalışdılar.

Alman tədqiqatçılarından dördüncü nəzəriyyə

Almaniyanın Saarland Universitetindən olan alimlər buzun səthində amorf, yəni strukturlaşdırılmamış, maye kimi davranan təbəqənin əmələ gəldiyini göstərən yeni simulyasiyalar təqdim etdilər. Bu amorf təbəqə xüsusilə soyuq temperaturda buzun sürüşkənliyini izah edir. Tədqiqatçılar sürtünmə, təzyiq və öncədən ərimə nəzəriyyələrinə qarşı arqumentlər gətirərək, buzun sürüşkənliyinin molekulların mexaniki hərəkəti və struktur dəyişikliklərindən qaynaqlandığını vurğulayırlar.

Ekspertlərin fikirləri və gələcək perspektivlər

Daniel Bonn və Achraf Atila yeni izahların buzun sürüşkənliyini anlamaqda uyğun olduğunu bildirirlər. Onların sözlərinə görə, “Buzun sürüşkənliyi ya bütün bu nəzəriyyələrin qarışığıdır, ya da hələ kəşf edilməmiş başqa bir səbəb var.” Tədqiqatçılar arasında terminologiya fərqlilikləri olsa da, buzun səthindəki mexanizmlərin mürəkkəbliyi aydın olur.

İnsanlar üçün nə deməkdir?

Bu tədqiqatlar yalnız elm üçün deyil, həm də gündəlik həyatımız üçün önəmlidir. Məsələn, qış idmanları, yol təhlükəsizliyi və sənaye tətbiqlərində buzun sürüşkənliyini daha yaxşı başa düşmək riskləri azaltmağa və yeni texnologiyalar yaratmağa imkan verir. Hər addımda buzun sirri ilə üzləşən insanlar üçün bu elmi kəşflər ümidvericidir.

Buzun sürüşkənliyi hələ tam açılmamış sirr olaraq qalır, amma yeni nəzəriyyələr və simulyasiyalar bu sirrin dərinliklərinə işıq tutur. Gələcək tədqiqatlar bu fenomeni daha da aydınlaşdıracaq və həyatımızı daha təhlükəsiz edəcək.