DeepSeek: Çin AI startapının sürətli yüksəlişi
2023-cü ilin aprelində qurulan Çinli DeepSeek startapı süni intellekt sahəsində qısa zamanda böyük uğurlar əldə edib. May ayında müstəqil şirkətə çevrilən DeepSeek, 2023 və 2024-cü illərdə ardıcıl olaraq iki nəsil AI modeli təqdim edib.
DeepSeek V3 modeli: 671 milyard parametr və yüksək performans
2024-cü ilin dekabrında təqdim olunan DeepSeek V3 modeli 671 milyard parametrə malikdir. Bu model iki aydan az müddətdə təlim olunub və təlim xərci 5.6 milyon ABŞ dolları (təxminən 9.5 milyon AZN) təşkil edib. Maraqlıdır ki, V3 modeli GPT-4o və Claude 3.5 Sonnet kimi qabaqcıl modellərlə eyni səviyyədə performans göstərir.
R1-Lite-Preview: Ucuz və açıq mənbəli AI
2024-cü ilin noyabrında təqdim olunan DeepSeek R1-Lite-Preview modeli OpenAI-nin o1 modelindən 20-50 dəfə daha ucuz işləyir və açıq mənbəlidir. Yanvar 2025-də isə DeepSeek R1 və R1-Zero modelləri təqdim olunub. R1 modeli mürəkkəb məntiqi tapşırıqları yerinə yetirmək üçün nəzərdə tutulub və addım-addım məntiqi izahlar verir.
DeepSeek chatbotu: Multimodal yaradıcılıq və məhdud mövzular
DeepSeek-in chatbotu mətn, audio, şəkil və video yarada bilir. Janus Pro multimodal modeli DALL-E 3, PixArt-alpha, Emu3-Gen və Stable Diffusion XL modellərindən üstün performans göstərir. Lakin chatbot Çin Kommunist Partiyasının qadağan etdiyi mövzulardan, məsələn, Tiananmen hadisələri və digər siyasi mövzulardan danışmır.
Bazarda və siyasətdə rezonans
DeepSeek modelləri açıq mənbə kimi pulsuz təqdim olunur, lakin yeni istifadəçi qeydiyyatları müvəqqəti dayandırılıb. DeepSeek V3 modelinin təqdimatından sonra Nvidia-nın səhmləri 17% düşərək bir gündə 600 milyard ABŞ dolları (təxminən 1 trilyon AZN) dəyərində itkiyə məruz qalıb. ABŞ donanması isə DeepSeek-in istifadəsini təhlükəsizlik və etik səbəblərlə qadağan edib.
Ekspertlərin fikirləri və gələcək perspektivlər
Venture kapitalist Marc Andreesen DeepSeek-in nailiyyətlərini “ən möhtəşəm və təsirli irəliləyişlərdən biri” kimi qiymətləndirib. Elon Musk isə DeepSeek-in təlim xərcləri ilə bağlı iddialarını tənqid edib və öz şirkətinin ABŞ-da ən güclü AI təlim klasterini yaratmağa çalışdığını bildirib. OpenAI CEO-su Sam Altman R1 modelini qiymətləndirərək rəqabətin faydalı olduğunu vurğulayıb. ABŞ sabiq prezidenti Donald Trump isə DeepSeek-in ABŞ şirkətləri üçün ciddi xəbərdarlıq olduğunu qeyd edib.
İnsanlara təsiri və texnologiyanın gələcəyi
DeepSeek-in inkişafı süni intellekt sahəsində qlobal rəqabəti gücləndirir və texnologiyanın daha əlçatan olmasına səbəb olur. Lakin yeni istifadəçi qeydiyyatlarının dayandırılması və bəzi məhdudiyyətlər, eləcə də ABŞ-ın reaksiyası bu texnologiyanın gələcəkdə necə inkişaf edəcəyinə dair suallar yaradır. Çinli startapın bu sürətli yüksəlişi süni intellekt dünyasında yeni dövrün başlanğıcı kimi qiymətləndirilir.


