Çin 29 Ölkə ilə Süni İntellekt Alyansını Quraraq Texnologiyada Yeni Dövr Açır

WAICO: Yeni Qlobal Süni İntellekt Alyansı

Çin Prezidenti Si Cinpin 16 iyul 2026-cı ildə Şanxayda keçirilən Dünya Süni İntellekt Konfransında 29 ölkəni birləşdirən WAICO adlı yeni süni intellekt alyansının yaradıldığını elan etdi. Alyansın qərargahı Şanxayda yerləşir və üzvləri arasında İndoneziya, Braziliya, Malayziya, Cənubi Afrika, Seneqal, Rusiya və Pakistan kimi ölkələr var.

Si Cinpin: Süni İntellektdə Əməkdaşlıq Zəruridir

Çin lideri çıxışında süni intellektin tək bir ölkənin solo ifası olmamalı olduğunu vurğuladı. O dedi: “AI inkişafı tək bir ölkənin solo ifası olmamalıdır”. Si Cinpin həmçinin süni intellekt sahəsində milli təhlükəsizlik anlayışının genişləndirilməsinə və bir ölkənin təhlükəsizliyinin başqalarının təhlükəsizliyindən üstün tutulmasına qarşı birgə mübarizəyə çağırdı.

WAICO-nun Missiyası və Qlobal Rəqabət

WAICO alyansı beynəlxalq əməkdaşlığı və süni intellektin tənzimlənməsini təşviq edir. Çin bu alyans vasitəsilə qlobal süni intellekt siyasətlərində liderlik etmək niyyətindədir. WAICO-nun yaradılması 2025-ci ilin iyulunda Çin Baş naziri Li Çyanq tərəfindən təqdim olunub, 2026-cı ilin iyulunda isə rəsmi təsdiqlənib.

Çin süni intellekt sahəsində ABŞ-la rəqabətdədir. Ölkə nadir torpaq minerallarının istehsalında üstünlük təşkil edir və elektrik enerjisi istehsalında ABŞ-dan iki dəfə çox enerji yaradır. ABŞ isə Çin şirkətlərinə kritik yarımkeçirici texnologiyalarının ixracını məhdudlaşdırıb. Çin də ABŞ şirkətlərinə dual istifadə texnologiyaları və kritik mineralların ixracını qadağan edib.

BMT və WAICO Alyansı

WAICO-nun təsisində BMT Baş katibi Antonio Quterreş iştirak edib. Alyans BMT-də süni intellekt siyasətlərinin formalaşmasına təsir göstərə bilər, bu da qlobal səviyyədə süni intellektin etik və təhlükəsiz inkişafını təmin etmək üçün mühüm addımdır.

İnsan Nəzarətinin Önəmi

Si Cinpin süni intellektin insan nəzarətində saxlanmasının vacibliyini xüsusi vurğuladı. O, süni intellektin həmişə insan nəzarətində olmasını təmin etmək üçün tənzimləmələr, texnoloji monitorinq, erkən xəbərdarlıq və fövqəladə hallar sistemlərinin vacib olduğunu bildirdi.

WAICO alyansının gələcək konkret layihələri hələ açıqlanmayıb, lakin bu təşəbbüs qlobal süni intellekt sahəsində yeni əməkdaşlıq və tənzimləmə dövrünün başlanğıcı kimi qiymətləndirilir.