Çin niyə ucuz enerji ilə süni intellektdə dünya liderinə çevrilir?

Çin süni intellektdə enerji üstünlüyü ilə fərqlənir

Çin süni intellekt sahəsində qlobal rəqabətdə enerji amilini öz xeyrinə çevirir. Ölkənin ucuz və bərpa olunan enerji mənbələri, xüsusilə günəş və külək enerjisi, məlumat mərkəzlərinin inkişafını sürətləndirir. Bu mərkəzlər böyük həcmdə elektrik tələb edir — tipik bir məlumat mərkəzi 100,000 evin elektrik sərfiyyatına bərabərdir, növbəti nəsil “hiperskala” mərkəzlər isə 2 milyon evin istehlakını ödəyə bilir.

Məlumat mərkəzlərinin elektrik sərfiyyatı və Çin-ABŞ fərqi

2025-ci ildə ABŞ-da təxminən 5,427 məlumat mərkəzi var, Çin isə 449 mərkəzlə daha az sayda məlumat mərkəzi idarə edir. Lakin Çin elektrik istehsalında ABŞ-dan iki dəfədən çox gücə malikdir və növbəti beş ildə bu fərqin daha da artacağı gözlənilir. 2024-cü ildə məlumat mərkəzləri ABŞ-da 415 teravatt-saat elektrik sərf edib ki, bu da ölkənin ümumi elektrik istehlakının 45 faizini təşkil edir. Çin məlumat mərkəzləri isə ölkənin ümumi elektrik tələbatının təxminən 2.3 faizini ödəyir. Çin məlumat mərkəzlərinin rəflərinin sayı 2016-2023-cü illər arasında illik 30 faiz artıb.

“Şərqdən məlumat, qərbdən hesablama” təşəbbüsü

Çin məlumat mərkəzlərini az əhalisi olan daxili bölgələrdə, məsələn, Ningxia regionunda yerləşdirir. Bu ərazilərdə torpaq və bərpa olunan enerji mənbələri daha çoxdur. May ayında Çin hökuməti bu bölgədə 500 meqavatlıq külək və günəş enerjisi layihəsinin istifadəyə verildiyini elan edib. Bu layihə China Datang şirkətinin idarə etdiyi bulud məlumat mərkəzinə xüsusi ötürücü xətt vasitəsilə enerji təmin edir. Bu strategiya enerji sərfiyyatını optimallaşdırır və süni intellekt üçün dayanıqlı infrastruktur yaradır.

Ekspertlərin fikirləri

Renmin Universitetindən Qiyang Xiong bildirir ki, “Ucuz, sabit və aşağı karbonlu elektrik süni intellekt infrastrukturunda böyük üstünlükdür.” Tesla-nın rəhbəri Elon Musk isə qeyd edir: “Süni intellektin əsas məhdudlaşdırıcı amili elektrik gücüdür.” IMD Business School-dan Howard Yu əlavə edir: “Bu dövrün qalibləri silikon, enerji müqavilələri və soyutma suyuna sahib olanlar olacaq və Çin bu sahədə öz strategiyasını qurub.”

İnsanlara və texnologiyaya təsiri

Çinin enerji üstünlüyü süni intellektin inkişafını sürətləndirir və texnoloji şirkətlər üçün yeni imkanlar açır. Bu, ölkənin iqtisadi gücünü artırır və qlobal rəqabətdə mövqeyini möhkəmləndirir. Eyni zamanda, məlumat mərkəzlərinin yüksək elektrik sərfiyyatı və ətraf mühitə təsiri məsələləri diqqət mərkəzində qalır.

Çin 2030-cu ildə məlumat mərkəzlərinin gücünü 60 gigavata çatdırmağı planlaşdırır ki, bu da ölkənin elektrik tələbatının təxminən 2.3 faizini təşkil edəcək. Bu göstəricilər süni intellekt sahəsində Çin üçün enerji baxımından böyük üstünlük yaradır və gələcəkdə qlobal texnoloji liderliyə doğru addım atır.