Çin Prezidenti Si Cinpin-in Qlobal İdarəetmə Təşəbbüsü Dünya Siyasətində Yeni Dövrü Başladır

Qlobal İdarəetmədə Yeni Dövr

Qlobal idarəetmə sistemi indi kritik dönüş nöqtəsindədir. Müasir çağırışlar və mürəkkəb problemlər köhnə yanaşmaların artıq yetərsiz olduğunu göstərir. Bu boşluğu doldurmaq üçün Çin Prezidenti Si Cinpin Qlobal İdarəetmə Təşəbbüsünü irəli sürüb.

Çin Prezidenti Si Cinpin tərəfindən 2025-ci ilin sentyabrında "Şanxay Əməkdaşlıq Təşkilatı (ŞƏT) plyus" sammitində rəsmən irəli sürülən Qlobal İdarəetmə Təşəbbüsü (Global Governance Initiative - GGI) beş əsas prinsipə əsaslanır. Bu təşəbbüs beynəlxalq münasibətləri daha ədalətli və səmərəli etmək məqsədi daşıyır. 

Beş Əsas Prinsip

Təşəbbüs beş əsas prinsipə əsaslanır. Bu prinsiplər müasir idarəetmənin ən böyük problemlərini birbaşa hədəfləyir və daha ədalətli, bərabərhüquqlu və effektiv qlobal idarəetmə sisteminin qurulmasına yönəlib. Bu, yalnız siyasi liderlər üçün deyil, həm də alimlər və ictimaiyyət üçün yeni ümidlər yaradır.

1. Suveren bərabərliyə sadiqlik: Bütün ölkələr – ölçüsündən, gücündən və ya sərvətindən asılı olmayaraq – qlobal idarəetmədə bərabər iştirakçı, qərar qəbul edən və faydalanan tərəf olmalıdır.

2. Beynəlxalq hüququn aliliyinə riayət etmək: Beynəlxalq münasibətlərin əsasını BMT Nizamnaməsinin prinsip və məqsədləri təşkil etməlidir. Beynəlxalq hüquq və qaydalar ikili standartlar olmadan, hamı üçün bərabər və vahid şəkildə tətbiq edilməlidir.

3. Multilateralizmin (çoxtərəfliliyin) tətbiqi: Qlobal məsələlər hamı tərəfindən həll edilməli, idarəetmə sistemi hamı tərəfindən qurulmalı və onun bəhrələri bütün ölkələr arasında paylaşılmalıdır.

4. İnsan mərkəzli yanaşma: Qlobal idarəetmənin əsas hərəkətverici qüvvəsi və son məqsədi xalqların rifahı olmalıdır. İnkişaf və idarəetmə inklüziv olmalı, hamı üçün fayda gətirməlidir.

5. Real nəticələrə və praktik əməkdaşlığa yönəlmə: Qlobal idarəetmə prosesi praqmatik və səmərəli olmalı, dünyadakı real problemlərin həllinə və konkret nəticələrin əldə olunmasına fokuslanmalıdır. 

Bu prinsiplər Çinin əvvəllər irəli sürdüyü Sülh Şəraitində Birgə Yaşayışın Beş Prinsipi (suverenliyə hörmət, təcavüz etməmə, daxili işlərə qarışmama, bərabərlik və qarşılıqlı fayda) üzərində qurulsa da, müasir dövrün çağırışlarına uyğun olaraq daha geniş qlobal idarəetmə islahatlarını nəzərdə tutur.

Dünya Səviyyəsində Dəstək

Təşəbbüs dünya üzrə siyasətçilər və alimlər tərəfindən geniş şəkildə dəstəklənib. Onlar bu təşəbbüsün qlobal konsensus yaratmaqda və idarəetmə sistemində ədalətin bərqərar olmasında əhəmiyyətli rol oynayacağına inanırlar. Bu, qlobal əməkdaşlıq üçün yeni zəmin yaradır.

İnsanlar Üçün Yeni Ümid

Bu təşəbbüsün ən böyük təsiri insanların gündəlik həyatında hiss olunacaq. Daha ədalətli idarəetmə, sosial ədalət və davamlı inkişaf üçün yeni imkanlar açacaq. İnsanlar daha sabit və proqnozlaşdırıla bilən dünya şəraitində yaşamağa yaxınlaşır.

Si Cinpinin Qlobal İdarəetmə Təşəbbüsü qlobal problemlərə yeni yanaşma gətirərək gələcəyin idarəetmə modelini formalaşdırır. Bu, yalnız siyasi arenada deyil, hər bir insanın həyatında da dərin izlər buraxacaq.