Çində demoqrafik böhran: Avtomatlaşdırma gələcəyimizi necə dəyişir?

Demoqrafik Çağırışlar və Azalan Doğum Səviyyəsi

Çində doğum səviyyəsi tarixi ən aşağı həddə çatıb. 2015-ci ildə "bir uşaq" siyasəti ləğv edilsə də, doğumların artmasına nail olunmayıb. Hazırda ölkədə 60 yaşdan yuxarı əhali 23%-ə çatıb və BMT proqnozlarına görə, 2100-cü ilə qədər yaşlıların sayı əhalinin yarısından çox ola bilər. Bu, pensiya sisteminə və sosial xidmətlərə ciddi təzyiq yaradır.

Avtomatlaşdırma: Çinin Yeni Ümid İşığı

Çin hökuməti yaşlanan əhalinin yaratdığı iqtisadi problemləri azaltmaq üçün texnologiyaya yönəlir. "Made in China 2025" planı çərçivəsində avtomatlaşdırma və robot texnologiyalarına böyük sərmayələr qoyulur. 2024-cü ildə dünyada quraşdırılan sənaye robotlarının yarısından çoxu məhz Çindədir. Ölkədə 140-dan çox şirkət humanoid robotlar üzərində çalışır. Bu robotlar fabriklərdə, logistika mərkəzlərində və laboratoriyalarda insan əməyini əvəz edir.

İqtisadi və Sosial Təsirlər

Avtomatlaşdırma əmək məhsuldarlığını artırmaqla pensiya sisteminin dayanıqlığını təmin edə bilər. Lakin bu proses qısa müddətdə iş yerlərinin itirilməsinə səbəb ola bilər. Çin hökuməti bu riskləri azaltmaq üçün işçilərin yenidən hazırlanması və sosial siyasətlər üzərində işləyir. 2024-cü ildə pensiya yaş həddi artırılıb, bu da əmək bazarında həm işçi çatışmazlığı, həm də işsizlik problemlərini daha da mürəkkəbləşdirir.

Ekspert Baxışları

Mütəxəssislər bildirirlər ki, avtomatlaşdırma əmək qüvvəsinin azalmasının iqtisadi təsirlərini tam aradan qaldıra bilməz, amma əhəmiyyətli dərəcədə yumşalda bilər. Stuart Gietel-Basten qeyd edir: “Əgər Çin son 20-30 ildə olduğu kimi davam etsə, bu, böyük bir böhran yaradacaq.” Digər ekspertlər isə vurğulayırlar ki, əmək məhsuldarlığının artması pensiya sisteminin dayanıqlığını qorumaq üçün vacibdir.

İnsan Hekayələri və Gələcəyə Baxış

Çində yaşlanan əhali üçün robotlar həm fiziki, həm də sosial dəstək rolunu oynamağa başlayır. Fuyang şəhərində yaşayan 68 yaşlı pensioner Li, “Robotlar mənim gündəlik həyatımı asanlaşdırır, amma insan təması əvəzedilməzdir,” deyir. Bu, Çinin texnologiya və insan ehtiyacları arasında incə tarazlıq axtarışını göstərir.

Çin həm demoqrafik problemlərlə mübarizə aparır, həm də texnologiyanın gücünə bel bağlayır. Bu iki gücün qarşılıqlı təsiri ölkənin gələcəyini formalaşdıracaq.