Çində ilk dəfə: Yarı invaziv beyin-kompüter interfeysi xəstənin həyatını necə dəyişdi?

Yarı invaziv beyin-kompüter interfeysi ilə yeni ümid

Çində 36 yaşlı, boyun altı iflic olan xəstəyə beyin içərisinə sikkə ölçüsündə simsiz çip yerləşdirilib. Nəticədə, xəstə yenidən qələm tutub yazı yazmağa başlayıb. Bu uğur 2024-cü ilin noyabrında həyata keçirilən əməliyyatla mümkün olub.

Çin texnologiyasında sürətli irəliləyiş

NEO adlı yarı invaziv beyin-kompüter interfeysi sistemi Boruikang startapı və Tsinghua Universiteti tərəfindən hazırlanıb. Çin Milli Dərman İdarəsi bu texnologiyanın satışını 2024-cü ilin martında təsdiqləyib. Bu, Çin üçün böyük addımdır, çünki ABŞ daha çox invaziv texnologiyalara üstünlük verir və hələ belə bir kommersiya məhsulunu təsdiqləməyib.

Texnologiyanın iş prinsipi və tətbiqi

Yarı invaziv texnologiyada elektrodlar sümüklərin içində, beyin örtüklərinin xaricində yerləşdirilir. Bu, təhlükəsizlik və rahatlıq baxımından üstünlük yaradır. Beyin siqnalları pnevmatik əlcəyi idarə edir, xəstənin əllərini hərəkət etdirməsinə kömək edir. Çin daxilində artıq 32 boyun onurğa zədələnməsi olan xəstə bu əməliyyatı keçirib.

Maliyyələşdirmə və sənaye perspektivləri

2024-cü ilin ilk beş ayında beyin-kompüter interfeysi sahəsində 33-dən çox maliyyələşdirmə aparılıb, ümumi məbləğ 4.6 milyard yuanı (təxminən 1.3 milyard AZN) ötüb. Boruikang və Qiangnao Technology 2024-cü ilin əvvəlində IPO üçün qeydiyyatdan keçib və müraciət edib. Çin hökuməti 2027-ci ilə qədər bu sahədə əsas texnoloji irəliləyişlər, 2030-cu ilə qədər isə sənaye innovasiyalarını artırmağı planlaşdırır.

Ekspertlərin fikirləri və gələcəyə baxış

Mütəxəssislər bildirirlər ki, beyin-kompüter interfeysi təkcə texnoloji yenilik deyil, həm də nevrologiya, mühəndislik, klinika və tənzimləmə sahələrinin birgə işi nəticəsində yaranan sistemdir. "NEO uyğun siqnalı alaraq, aşağı risklə iflic xəstələrin müalicəsində ilk təsdiqini alıb" deyirlər. Gələcəkdə bu texnologiyanın yalnız beyni oxumaqla kifayətlənməyib, həm də beyin funksiyalarını yazmaqda böyük rolu olacaq.

İnsan həyatında inqilabi dəyişiklik

Boyun onurğa zədələnməsi olan 32 xəstə yarı invaziv əməliyyat keçirib. Bu texnologiya sayəsində əlillikdən əziyyət çəkən insanlar yenidən gündəlik fəaliyyətlərini bərpa edə bilirlər. Bu, təkcə tibbdə deyil, həm də digər sahələrdə yeni imkanlar açır. Lakin təhlükəsizlik və etik məsələlər hələ də müzakirə mövzusudur.

Çində beyin-kompüter interfeysi sahəsində əldə olunan nailiyyətlər insanlara yeni həyat ümidləri verir və texnologiyanın gələcəkdə daha geniş tətbiq sahələri üçün zəmin yaradır.