COVID-19 Beyində Uzunmüddətli Mikrosturktur Dəyişikliklərinə səbəb olur

COVID-19 və Beyin: Görünməyən Zərbələr

Griffith Universitetinin alimləri COVID-19-un beyin mikrosturkturasında dəyişikliklər yaratdığını aşkar ediblər. Maraqlıdır ki, bu dəyişikliklər xəstəlikdən tam sağaldıqdan sonra da qalır və bəzi insanlarda davamlı yorğunluq kimi simptomlarla əlaqələndirilir.

Tədqiqatın Əsas Nöqtələri

Araşdırmaya 18-65 yaş arası 47 nəfər cəlb olunub. Onlardan 19-u uzunmüddətli COVID-19 simptomları ilə mübarizə aparır, 12-si tam sağalmış, 16-sı isə sağlam könüllü olub. Bütün iştirakçılar kompleks MRT müayinəsindən keçib. Bu müayinə beyin ağ maddəsinin bütövlüyünü, mielin səviyyəsini və əsas metabolitlərin konsentrasiyasını ölçüb.

Beyində Hansı Dəyişikliklər Aşkar Edildi?

Uzunmüddətli COVID-19 xəstələrinin beyinlərində pretsentral burulğan (hərəkət korteksi) və orta temporal burulğanda (yaddaşla əlaqəli sahə) mikrosturktura pozuntuları müşahidə olunub. Mielin səviyyəsindəki dəyişikliklər iltihab və ya sinir liflərinin yenidən qurulmasının əlaməti kimi qiymətləndirilir. Eyni zamanda, beyincik və beyin sapında da pozuntular qeydə alınıb, bu da xəstələrin davamlı yorğunluq hissi ilə bağlı ola bilər.

Metabolitlərdə Dəyişikliklər

Tədqiqatda beyin glutamin səviyyəsinin COVID-19-dan sonra azaldığı, N-asetil-aspartat səviyyəsinin isə artdığı müəyyən edilib. Alimlər hesab edir ki, bu, sinir hüceyrələrinin metabolik stressə qarşı kompensasiya cəhdi ola bilər, zərər deyil.

Simptomları Olmayanlarda da Dəyişikliklər Var

Simptomları olmayan şəxslərdə də pretsentral burulğan və arxa cingulat korteksdə fərqliliklər tapılıb. Bu, virusun beyin üzərində gizli, lakin davamlı təsir göstərə biləcəyini göstərir.

İnsan Həyatına Təsiri

Bu kəşflər COVID-19-un yalnız qısa müddətli xəstəlik olmadığını, bəzən uzunmüddətli və görünməyən təsirlərinin olduğunu göstərir. Xəstələrdə davamlı yorğunluq və beyin funksiyalarında dəyişikliklər onların gündəlik həyatına təsir edir. Bu da tibb və cəmiyyət üçün yeni çağırışlar yaradır.

COVID-19-un beyin üzərində yaratdığı mikrosturktura dəyişiklikləri gələcəkdə xəstələrin müalicəsi və reabilitasiyası üçün yeni yanaşmaların inkişaf etdirilməsinə səbəb ola bilər.