DeFi-də gəlirlər niyə azalır və risklər necə sürətlə artır?

DeFi gəlirlərində kəskin azalma

Son illərdə DeFi (mərkəzləşdirilməmiş maliyyə) platformaları kripto investorları üçün cazibədar gəlir mənbəyi kimi təqdim olunurdu. Lakin 2025-ci ildə vəziyyət tamamilə dəyişib. Aave platforması USDC üçün 2.61% illik gəlir (APY) təklif edir, bu isə ənənəvi maliyyə platforması Interactive Brokers-in 3.14% faizindən aşağıdır.

Ethena platformasının gəliri 3.5%-ə enib, TVL (ümumi kilidlənmiş vəsait) isə 11 milyard dollardan 3.6 milyard dollara qədər azalıb. Sky platformasının USDS Savings faizi 3.75%-dir, lakin gəlirin təxminən 70%-i offchain, yəni ABŞ Dövlət istiqrazları və institusional kreditlər kimi real dünya aktivlərindən gəlir.

Morpho fərdiləşdirilmiş kredit hovuzları ilə fərqlənir. Onun Steakhouse Prime USDC hovuzu 3.64%, Sentora PYUSD hovuzu isə 6.48% gəlir verir. Bu fərqliliklər DeFi-də gəlir mənbələrinin müxtəlifliyini göstərir.

Böyük oğurluqlar və artan risklər

DeFi sahəsində risklər də sürətlə böyüyür. 2025-ci ilin ilk yarısında DeFi platformalarından 2.47 milyard dollar dəyərində oğurluq baş verib. Resolv protokolu 25 milyon dollar dəyərində hücuma məruz qalıb, onun USR tokeninin qiyməti 1 dollardan 0.13 dollara enib. Drift protokoluna isə 270 milyon dollar dəyərində sosial mühəndislik hücumu təşkil olunub.

Bu hadisələr DeFi-nin smart müqavilə və təhlükəsizlik zəifliklərinin nə qədər ciddi olduğunu göstərir. Ekspertlər bildirirlər ki, "DeFi: illik 1% gəlir əldə et, amma ildə bir dəfə bütün pulunu itir" kimi paradoksal vəziyyət yaranıb.

Ekspertlərin fikirləri və gələcək perspektivlər

Paul Frambot deyir ki, "fərqlənməyən kreditləşmə risksiz faizlərə yaxınlaşır", yəni fərqlənməyən kredit modellərində gəlirlər azalmaqdadır. Jai Bhavnani isə əlavə edir ki, "likvidlik təminatçıları (LP-lər) əksər protokolların çox riskli və az gəlirli olduğunu anlayırlar."

Digital Asset Market Clarity Act adlı qanun layihəsi qəbul edilərsə, passiv stablecoin gəlirləri qadağan edilə bilər. Bu isə DeFi gəlirlərinə əlavə təzyiq yaradacaq.

İnsanlar və bazar necə təsirlənir?

DeFi gəlirlərinin azalması və risklərin artması investorları ehtiyatlı olmağa vadar edir. Bir çox istifadəçi ənənəvi maliyyə alətlərinə qayıtmaq və ya daha təhlükəsiz platformalara yönəlmək istəyir. Bu dəyişikliklər kripto bazarının gələcəyini və innovasiyaların sürətini ciddi şəkildə təsir edə bilər.

Nəticədə, DeFi dünyası hələ də böyük fürsətlər vəd edir, amma investorlar üçün risklərlə dolu bir sınaq meydanına çevrilib. Gəlirlər azaldıqca, təhlükəsizlik və etibar məsələləri daha da önəmli olur.