Dəniz Mikroorqanizmləri: Bulud Yaranmasını Necə Sürətləndirirlər?

Dəniz mikroorqanizmlərinin iqlimə təsiri

Soyuq dəniz sularında yaşayan mikroorqanizmlər atmosferə xüsusi qazlar buraxır. Helsinki Universitetinin rəhbərliyi ilə aparılan beynəlxalq tədqiqat göstərir ki, bu qazlar soyuq dənizlər üzərində buludların yaranmasına kömək edir və iqlim modellərinin dəqiqliyini artırır.

Dimetilsulfid və buludların yaranması

Mikroorqanizmlər fotosintez zamanı dimetilsulfid adlı qaz ifraz edir. Bu qaz atmosferdə oksidləşərək, metansülfon turşusu da daxil olmaqla bir neçə turşu qazına çevrilir. Avropa Nüvə Tədqiqat Mərkəzində aparılan eksperimentlərdə temperatur 9 dərəcədən -52 dərəcəyə qədər dəyişdirilərək, soyuq dənizlərin atmosfer şəraiti təqlid olunub. Məlum olub ki, -10 dərəcədən aşağı temperaturda və az miqdarda ammonyak olduqda, metansülfon turşusu aerosol hissəciklərinin yaranmasına səbəb olur.

Aerosol hissəcikləri və iqlim modelləri

Metansülfon turşusunun aerosol yaratma qabiliyyəti sulfat turşusuna bərabərdir. Həmçinin, metansülfon turşusu və sulfat turşusu birlikdə daha sabit molekulyar qruplar əmələ gətirərək aerosol hissəciklərinin böyüməsini sürətləndirir. Bu hissəciklər su buxarının buluda çevrilməsinə şərait yaradır və buludların yaranma sürəti əvvəlki hesablamalardan 10 dəfə sürətli ola bilər.

Arktika və Antarktika üçün əhəmiyyəti

Tədqiqat göstərir ki, metansülfon turşusunun təsiri Arktika və Antarktika ətrafı soyuq dənizlərdə daha güclüdür. Fosil yanacaqların yanmasının yaratdığı kükürd dioksidinin azaldılması ilə təbii olaraq dəniz mikroorqanizmlərinin buraxdığı "bulud toxumları" iqlim sistemində daha önəmli rol oynaya bilər.

Tədqiqatın elmi əhəmiyyəti

Bu araşdırma Böyük Britaniyanın nüfuzlu "Nature" jurnalında dərc olunub və iqlim elmi sahəsində vacib yeniliklər təqdim edir. İnsanların iqlimə təsirini daha yaxşı anlamağa və gələcək proqnozların dəqiqliyini artırmağa imkan verir.