Dipterokarp Ağaclarının Quraqlığa Dözümlülüyü: Yeni Kəşf Nəyi Dəyişir?

Tropik meşələrin nəhəngləri və quraqlıq qorxusu

Şərqi Borneoda yaşayan dipterokarp ağacları tropik meşələrin ən hündür sakinləridir. Uzunluğu və hündürlüyü ilə seçilən bu ağacların suyu köklərdən yarpaqlara daşıyan xylem boruları mövcuddur. Ancaq yüksək ağaclarda suyun kökdən yarpağa çatması çətinləşir və buna görə də böyük ağacların quraqlığa daha həssas olacağı düşünülürdü.

2022-2024-cü illərdə aparılan tədqiqatın nəticələri

Cardiff Universitetindən Paulo Bittencourt və komandası 2022-ci ildə Şərqi Borneoda 38 dipterokarp ağacının su daşıma sistemini ölçdü. Sonra 27 ağacın 770 gün müddətində böyüməsi izlənildi. Tədqiqat zamanı məlum oldu ki, xylem boruları ağacın dibindən uca doğru genişlənir və yarpaqlarda osmolyt konsentrasiyası yüksəkdir. Bu maddələr yarpaqların su itkisinə qarşı qoruyucu rol oynayır.

Böyük ağacların quraqlığa davamlılığı

Tədqiqatın ən maraqlı nəticəsi isə quraqlıq zamanı ağacların boyu ilə böyümə sürəti arasında heç bir əlaqənin tapılmaması oldu. Yəni, ən hündür 1% dipterokarp ağacları meşələrdə karbonun yarısından çoxunu saxlayır, lakin onlar quraqlıqdan əvvəlki fərziyyələrdən fərqli olaraq daha dözümlüdürlər.

İqlim modellərinə çağırış

Bu tapıntılar iqlim modellərinin yenidən qiymətləndirilməsini tələb edir. Paulo Bittencourt qeyd edir ki, “ağaclar boyda qalmaq üçün bəzi əsas parametrləri tənzimləyirlər”. Bu isə böyük ağacların su daşıma sistemlərinin quraqlığa qarşı daha mürəkkəb və effektiv olduğunu göstərir.

İnsanlar və təbiət üçün əhəmiyyəti

Böyük ağacların quraqlığa davamlılığı meşələrin karbon saxlama potensialını qoruyur, bu isə iqlim dəyişikliyinin təsirlərini azaltmaq üçün həyati əhəmiyyət daşıyır. Tədqiqat həmçinin tropik meşələrin gələcəyinə dair ümidi artırır və təbiətin adaptasiya gücünü göstərir.